|
Tweet |
Economyfirst Londra Direktörü Klaus Jurgens'in AA Analiz için kaleme aldığı değerlendirmeye göre, İngiltere’nin 2025 Ulusal Güvenlik Stratejisi’nde Türkiye’ye verilen özel önem, iki ülke ilişkilerinin geleceğine dair güçlü sinyaller içeriyor. Söz konusu belgede yer alan, “Karadeniz, Kafkasya, Orta Doğu ve Afrika’nın kavşağında yer alan Türkiye, İngiltere’nin Avrupa’daki ve NATO’nun kanatlarındaki güvenlik çıkarları için vazgeçilmezdir” ifadesi, İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy’nin Türkiye ziyareti öncesinde dikkat çekici bir vurgu olarak öne çıkıyor.
Haziran 2025’te Başbakan Keir Starmer tarafından Parlamentoya sunulan strateji belgesinde, Rusya’nın saldırganlığı açık şekilde tehdit olarak tanımlanırken, İngiltere’nin bu yeni dönemde çatışmadan uzak ama kararlı bir savunma politikası izleyeceği belirtiliyor. Bu politikada Türkiye, sadece NATO müttefiki değil, aynı zamanda ikili düzeyde “kilit ortak” olarak konumlandırılıyor.
Dışişleri Bakanı Lammy de Ankara’ya hareketinden hemen önce yaptığı açıklamada, “İngiltere ve Türkiye, en yakın dost ve ortak olarak kalmaya devam ediyor. Orta Doğu’daki çatışmalara ve Rusya’nın Ukrayna’yı yasadışı işgaline barışçıl çözümler bulmak için birlikte çalışıyoruz. Ticaretimiz istihdam yaratırken, savunma alanındaki bağlarımız halklarımızın güvenliğini koruyor,” ifadelerini kullandı.
Bu açıklamanın hemen ardından, Türkiye’ye Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının ihracatına ilişkin anlaşma duyuruldu. Lammy’nin ziyaretinden sadece birkaç hafta sonra, iki ülkenin savunma bakanları İstanbul’da düzenlenen Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı’nda yeni bir mutabakat zaptına imza attı. İngiltere Savunma Bakanı John Healey ile Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in imzaladığı anlaşma, iki ülkenin savunma sanayii işbirliğini daha da ileri taşımayı hedefliyor. Typhoon programı şu anda İngiltere’de 20 bin kişiye istihdam sağlarken, Türkiye’de savunma sanayi yaklaşık 100 bin kişiyi istihdam ediyor.
Ancak savunma alanındaki gelişmelerle sınırlı kalmayan Türkiye-Birleşik Krallık ilişkileri, ekonomi alanında da önemli ilerlemeler kaydediyor. 2024 yılı itibarıyla iki ülke arasındaki toplam ticaret hacmi 28 milyar sterline (yaklaşık 37,5 milyar dolar) ulaştı. Bu rakamın yaklaşık 15,29 milyar doları Türkiye’nin ihracatından oluşuyor. Türkiye’nin, yalnızca “ucuz üretim” algısını geride bırakarak yüksek kaliteli nihai ürün üreticisi kimliğiyle öne çıkması, bu ticari başarıda belirleyici rol oynuyor.
Özellikle Türkiye’nin hızla büyüyen savunma ve havacılık ihracatı da dikkat çekici boyutlara ulaştı. 2024 yılında 7,15 milyar dolara ulaşan ihracat, bir önceki yıla göre %29 artış gösterdi. Bu ivmenin devam etmesi durumunda Birleşik Krallık, Türkiye’nin bu alandaki en önemli pazarlarından biri haline gelebilir.
Tüm bu gelişmeler, yalnızca iki ülkenin çıkarları açısından değil, Avrupa’nın savunma ve güvenlik mimarisi açısından da dönüştürücü nitelik taşıyor. Uzun yıllardır Avrupa Birliği’ne üyelik hedefini sürdüren Türkiye’nin, Birleşik Krallık ile olan bu yakın işbirliği; Avrupa’da yeni ve çok merkezli bir güvenlik yaklaşımının temel taşlarından biri olabilir.
Sonuç olarak, Jurgens’in tanımıyla bu süreç, yalnızca stratejik bir zorunluluk değil; kültür, değer ve çıkarların buluştuğu bir “Realpolitik 2.0” döneminin başlangıcına işaret ediyor. Egemen devletlerin, karşılıklı saygı ve eşitlik temelinde bağımsızlıklarından ödün vermeden işbirliği yapabileceğinin somut bir örneği olarak, Türkiye ve Birleşik Krallık, Avrupa'nın yeni savunma eksenini şekillendiriyor.
