|
Tweet |
Avusturya’nın başkenti Viyana’da 11 Eylül’den bu yana devam eden UAEA Yönetim Kurulu Toplantısı'nda, anlaşmaya taraf üç ülkenin hazırladığı ortak metin, üye ülkelere okundu.
Ortak metinde, İran’ın nükleer faaliyetlerinin Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak adlandırılan nükleer anlaşmada taahhüt edilen unsurları ihlal etmeyi sürdürdüğü ifade edildi.
Avrupalı üç ülke, metinde İran’a, şu ifadelerle tepkisini gösterdi:
"İran, açık bir şekilde nükleer programını inandırıcı sivil gerekçelerin ötesinde, endişe verici bir düzeye taşımaya devam etti ve geçen mart ayında UAEA ile mutabakata varılan ortak açıklamada belirtilen şeffaflık hususundaki taahhütlerini uygulama konusunda hiçbir gayret göstermedi."
Yönetim Kuruluna okunan metinde, İran’ın nükleer faaliyetlerinin, Ajans'ın raporlarına göre nükleer anlaşmanın belirlediği sınırların çok ötesinde olduğu, zenginleştirilmiş uranyum oranının anlaşmada belirtilen düzeyin 18 kat üstüne çıktığı, bu verilerin Tahran yönetiminin "nükleer bir aygıt" yapabilecek durumda olduğuna işaret ettiği kaydedildi.
İran’ın Fordo nükleer tesisinde uranyum zenginleştirme işleminin sürdüğü belirtilen metinde, Ajans yetkililerinin bu tesiste yüzde 83,7 oranında zenginleştirilmiş uranyum parçacıkları tespit ettiği hatırlatıldı.
Ortak metinde, nükleer anlaşmada İran’ın Natanz tesisinde hangi tür santrifüj kullanacağı, ne düzeyde üretim yapacağı gibi hususların açık bir şekilde belirtildiği ancak Tahran yönetiminin son dönemde bu tesiste daha gelişmiş santrifüjler kullandığı, böylelikle zenginleştirilmiş uranyum üretme yeteneğini artırdığı, bu nedenle de anlaşmadaki koşullardan bir hayli uzaklaştığı vurgulandı.
İran’ın son 2,5 yılda Ajans'ın doğrulama ve denetim amacıyla tesislere kurduğu ekipmanları işlevsiz kıldığına, bu nedenle bilgi akışında ciddi sorunlar yaşandığına işaret edilen metinde, UAEA’nın bilgi akışını sürdürebilmekte yaşadığı zorluğa değinildi.
İran'ın nükleer silaha doğru kaygı verici adımları
Metinde, İran’ın nükleer silah geliştirilmesinde temel adımlar olarak kabul edilebilecek faaliyetleri, metal uranyum üretimi gibi bu alanda önemli bilgi kazanımlarında bulunduğu belirtilerek Tahran yönetimi bu kaygı verici adımlarda ısrarcı olmaması hususunda uyarıldı.
Mart ayında varılan mutabakatın eksiksiz olarak uygulanmasının büyük önem arz ettiği vurgulanan metinde, gözlem ve denetim noktasında zorluk yaşayan Ajans'ın bu ülkenin nükleer programının barışçıl niteliğe sahip olup olmadığı hususunda güvence veremediğinin altı çizildi.
Tesislere ekipmanların yeniden kurulması çağrısı
Metinde, "İran'ı, UAEA'nın gerekli gördüğü tüm yerlere bütün ekipmanları yeniden kurmaya ve Ajans'ın talep ettiği şekilde Şubat 2021'den Haziran 2022'ye kadarki zaman dilimi de dahil kameralar tarafından kaydedilen tüm verilere erişim sağlanmasına olanak sunması çağrısında bulunuyoruz." ifadesine yer verildi.
