SAĞLIK - Nokta Gazetesi

Kış Aylarında Böbrek Taşı Alarmı! Uzmanlardan Hayati Uyarılar

Thu, 25 Dec 2025 10:05:52 +0300

Türkiye “Taş Kuşağı” Ülkeleri Arasında

Son yıllarda dünya genelinde nüfusun yaklaşık yüzde 10-15’ini etkileyen böbrek taşları, Türkiye’de çok daha yüksek oranlarda görülüyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ali Tekin, Türkiye’nin “taş kuşağı” ülkeleri arasında yer almasının bu artışta önemli rol oynadığını belirtiyor.

Prof. Dr. Tekin’e göre sıcak iklim, yetersiz su tüketimi ve aşırı tuzlu beslenme alışkanlıkları böbrek taşı oluşumunu tetikliyor. Uzun süreli sıcak havalarda artan sıvı kaybının yeterince telafi edilmemesi, taş oluşumu için uygun bir zemin hazırlıyor.

Her Yıl Yaklaşık 1 Milyon Kişiye Tanı Konuluyor

Türkiye’de her yıl yaklaşık 1 milyon kişiye böbrek taşı tanısı konulduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Ali Tekin, hastalığın en sık 30-50 yaş aralığında görüldüğünü ifade ediyor. Böbrek taşları, şiddetli yan ağrılarının yanı sıra tedavide gecikildiğinde idrar yolu enfeksiyonu, böbrekte şişme ve kalıcı böbrek fonksiyon kaybına neden olabiliyor.

Bu nedenle erken tanı ve doğru tedavi büyük önem taşıyor.

Görülme Sıklığı Neden Artıyor?

Böbrek taşları; idrarda bulunan kalsiyum, oksalat ve ürik asit gibi minerallerin kristalleşerek birikmesi sonucu oluşuyor. Taş oluşumunu artıran başlıca faktörler şunlar:

Yetersiz sıvı tüketimi
Aşırı tuzlu ve hayvansal protein ağırlıklı beslenme
Obezite ve hareketsiz yaşam
Aile öyküsü
Metabolik hastalıklar
Bazı ilaçlar ve takviyeler
İdrar yolu enfeksiyonları

Ayrıca idrarda taş oluşumunu engelleyen sitrat maddesinin yetersizliği de süreci hızlandırıyor.

Kış Aylarında Risk Daha da Artıyor

Prof. Dr. Ali Tekin, kış aylarında böbrek taşı riskinin artmasının en önemli nedeninin susuzluk hissinin azalması olduğunu söylüyor. Soğuk havalarda daha az su içilmesi, idrardaki minerallerin yoğunlaşmasına ve kristalleşmesine yol açıyor.

Uzmanlar, kış aylarında da günde en az 2–2,5 litre su tüketilmesi, düzenli egzersiz yapılması ve aşırı tuzlu, şekerli ve fast food gıdalardan kaçınılması gerektiğini vurguluyor.

En Yaygın Belirti: Şiddetli Yan Ağrısı

Böbrek taşları özellikle böbrekten mesaneye uzanan üreter kanalına düştüğünde, “renal kolik” olarak adlandırılan çok şiddetli yan ağrısına neden oluyor. Bu ağrıya şu belirtiler de eşlik edebiliyor:

İdrarda kan görülmesi
Sık idrara çıkma
İdrarı tam boşaltamama hissi
İdrar yaparken yanma
Bulantı ve kusma

Erken Tanı Hayat Kurtarıyor

Erken tanı sayesinde hem yaşam kalitesi korunuyor hem de tekrarlayan enfeksiyonlar, böbrek hasarı ve cerrahi müdahale ihtiyacı büyük ölçüde azalıyor. Küçük taşlar bol sıvı tüketimi ve fiziksel hareketle kendiliğinden düşebilirken, daha büyük taşlarda ESWL ve kapalı cerrahi yöntemler uygulanabiliyor.

Kapalı Ameliyatlarla Aynı Gün Taburcu

Günümüzde böbrek taşı ameliyatlarının neredeyse tamamı endoskopik kapalı yöntemlerle gerçekleştiriliyor. Prof. Dr. Ali Tekin, modern teknoloji sayesinde açık ameliyatlara gerek kalmadığını, ince ve esnek cihazlarla böbreğe ulaşılarak lazerle taşların yok edilebildiğini belirtiyor. Bu yöntemlerle hastalar çoğu zaman aynı gün taburcu edilebiliyor.

Önlemek, Tedaviden Çok Daha Kolay

Böbrek taşı tedavisinde büyük ilerlemeler kaydedilse de önleyici önlemler alınmazsa hastaların yaklaşık yarısında 5-10 yıl içinde taşlar yeniden oluşabiliyor. Prof. Dr. Ali Tekin, sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla böbrek taşı oluşumunun büyük ölçüde önlenebileceğini vurguluyor.

Uzmanlara göre yeterli su tüketimi, dengeli beslenme ve düzenli hareket, böbrek taşına karşı en güçlü koruma.

Sağlıklı Yaş Almak İçin Bildiklerinizi Unutun! Ezber Bozan Gerçekler

Fri, 19 Dec 2025 21:42:44 +0300

Modern yaşamın beraberinde getirdiği hareketsizlik, bilgisayar başında uzun saatler, elektromanyetik alanlara maruz kalma, fast food tüketimi, düzensiz uyku ve yüksek stres, artık yalnızca ileri yaşları değil gençleri de tehdit ediyor. Uzmanlara göre bu tablo, erken tükenmişlik sendromu, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve hücresel yaşlanmayı hızlandırıyor.

Acıbadem Kozyatağı Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Belgin Küçükkaya, sağlıklı yaş almanın artık yalnızca ileri yaşlara özgü bir hedef olmadığını vurguluyor:

“Sağlıklı yaş almak, artık gençlerin hatta ergenlerin de sorumluluğudur. Artık hasta olmamak için değil, sağlıklı kalmak için çaba göstermeliyiz. Günümüzde kişiye özel ve bütüncül bir yaklaşım şart.”

Sağlıklı Yaş Almak Bir Orkestra Gibi

Dr. Küçükkaya’ya göre sağlıklı yaş almak; gastroenteroloji, kardiyoloji, fizik tedavi, ruh sağlığı ve metabolizma gibi pek çok alanın uyum içinde çalışmasını gerektiriyor. Bu nedenle yıllardır doğru sanılan birçok alışkanlığın günümüzde geçerliliğini yitirdiğini belirtiyor.

Su Tüketimi

“Günde 2 litre su içmelisiniz” → YANLIŞ!

DOĞRUSU:
Su ihtiyacı kişiye özeldir. Kilo, cinsiyet, yaşam tarzı ve mevcut hastalıklara göre değişir. Sağlıklı bir yetişkin için günlük su ihtiyacı genellikle 2–3 litre arasında olsa da, böbrek hastalığı veya kalp yetmezliği gibi durumlarda bu miktar tehlikeli olabilir.

“İdrar rengi en önemli göstergedir. Açık renk yeterli su tüketimini, koyu renk ise yetersizliği gösterir.”

Uyku

“Günde 7–8 saat uyumak şart” → YANLIŞ!

DOĞRUSU:
Uyku ihtiyacı kişiden kişiye değişir. Önemli olan uyku süresi değil, uyku kalitesi ve zamanlamasıdır.

22.00–06.00 saatleri arasında:

Hücre onarımı
Metabolizma düzenlenmesi
Bağışıklık güçlenmesi
Yağ yakımı

en verimli şekilde gerçekleşir.

“Horlama ve uyku apnesi gibi sorunlar mutlaka tedavi edilmelidir. Kesintisiz ve kaliteli uyku, kronik hastalık riskini azaltır.”

Egzersiz

“Günde 10 bin adım idealdir” → YANLIŞ!

DOĞRUSU:
Egzersiz hedefleri kişiye özel olmalıdır. Herkes için aynı hareket planı doğru değildir.

Kimi için 5–7 bin adım yeterlidir
Kimi için 5–6 km koşu uygundur
Protezi olan ya da düşme riski bulunan bireylerde yoğun tempo sakıncalıdır

“Açık havada yürüyüş, derin nefes egzersizleri, esneme ve kültür-fizik çalışmaları beden ve ruh sağlığını birlikte destekler.”

Beslenme

“Sağlıklı beslenmek kalori kısmaktır” → YANLIŞ!

DOĞRUSU:
Sağlıklı beslenme; doğru besini, doğru zamanda ve dengeli tüketmek demektir. Sürekli kalori kısıtlamak metabolizmayı yavaşlatır ve kas kaybına yol açar.

“25 yaşındaki biriyle 45 yaşındaki bir kadının beslenme ihtiyacı aynı değildir. Diyabeti olanla olmayan, masa başı çalışanla aktif yaşayan aynı programı uygulayamaz.”

Uzmanlar, Akdeniz tipi beslenmeyi en sağlıklı model olarak öneriyor:

Paketli ve işlenmiş gıdalardan kaçının
Fast food tüketimini sınırlayın
Mevsim sebze ve meyvelerini tercih edin

Vitamin Takviyesi

“Her gün vitamin almak gençleştirir” → YANLIŞ!

DOĞRUSU:
Vitamin ve mineral takviyeleri yalnızca eksiklik varsa faydalıdır. Fazlası ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

“Takviyeler mutlaka kan tahlillerine göre ve doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Gelişigüzel vitamin kullanımı karaciğer ve böbrek hasarına, hatta organ yetmezliğine neden olabilir.”

Almanya’da çarpıcı öneri: Hastanelerin altına sığınak yapılmalı

Fri, 19 Dec 2025 10:53:01 +0300

“Hastaneleri korumayı yeniden düşünmeliyiz”

Almanya’da Aşağı Saksonya Eyaleti Sağlık Bakanı Andreas Philippi, olası bir savaş senaryosuna karşı dikkat çeken bir öneride bulundu. Philippi, hava saldırıları ve insansız hava araçlarına karşı yeni inşa edilecek hastanelerin altına sığınak yapılması gerektiğini savundu.

2026 yılında Almanya Sağlık Bakanları Konferansı’nda dönem başkanlığını üstlenecek olan Philippi, Alman Haber Ajansı DPA’ya yaptığı açıklamada Ukrayna’dan gelen görüntülere dikkat çekerek, “Hastanelerimizi hava saldırıları ve insansız hava araçlarından nasıl koruyabileceğimizi düşünmemiz gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

“Cenevre Sözleşmesi hiçe sayılıyor”

Philippi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in, hastanelerin saldırıya uğramayacağına dair Cenevre Sözleşmesi hükümlerini dikkate almadığını öne sürdü. Almanya’da hastanelerin uçaksavar sistemleriyle korunmasının mümkün olmadığını vurgulayan Philippi, buna alternatif çözümler üretilmesi gerektiğini belirtti.

Bodrumlar kriz anında yoğun bakım olabilir

Sağlık Bakanı Philippi, yeni yapılacak hastanelerin bodrum katlarının çok amaçlı şekilde planlanmasını önerdi. Bu alanların normal zamanlarda otopark olarak kullanılabileceğini, kriz veya savaş durumunda ise büyük tedarik merkezlerine ya da yoğun bakım ünitelerine dönüştürülebileceğini söyledi.

“Yeni hastane binalarının bodrumlarında, kriz anında sığınak işlevi görebilecek alanlar hazırlanması düşünülmelidir.” diyen Philippi, bu yapıların hayati önem taşıyabileceğini ifade etti.

Mevcut hastaneler mercek altında

Philippi, Almanya’daki mevcut hastanelerin bodrum katlarının veya sığınaklarının bu tür senaryolara ne kadar uygun olduğunun araştırıldığını açıkladı. Aynı zamanda olası bir savaş durumunda hem NATO’nun doğu kanadından hem de Almanya içinden gelecek yaralıların tedavisine yönelik planların da hazırlanması gerektiğini vurguladı.

NATO ile yakın temas

Aşağı Saksonya Sağlık Bakanı, haziran ayında düzenlenecek Almanya Sağlık Bakanları toplantısına NATO’yu davet ettiğini de açıkladı. Philippi, askeri kriz durumlarında neler yaşanabileceğini öngörebilmek için Alman ordusu ve NATO ile yakın temas halinde olmayı önemsediklerini belirtti.

Bu açıklamalar, Almanya’da güvenlik ve sağlık altyapısının savaş senaryolarına karşı yeniden ele alınması gerektiği yönündeki tartışmaları da beraberinde getirdi.

Tespit edilmemiş kanser geni taşıyan sperm donörü Avrupa genelinde yaklaşık 200 çocukla bağlantılı

Sat, 13 Dec 2025 22:50:01 +0300

Avrupa Yayın Birliği (EBU) öncülüğünde, 14 kamu yayıncısını da kapsayan kapsamlı bir soruşturmaya göre, nadir ve kansere yol açan bir mutasyonu farkında olmadan taşıyan bir sperm bağışçısı Avrupa genelinde yaklaşık 200 çocuğun babası oldu.

Adam sağlıklı görünüyordu, tüm rutin taramalardan geçti ve öğrenciyken yaklaşık 17 yıl boyunca sperm bağışında bulundu. Ancak spermlerinin yüzde 20’sine varan bir kısmı, normalde hücrelerin kanserli hale gelmesini engelleyen TP53 geninde bir mutasyon taşıyordu.

Bu mutasyonu miras alan çocuklarda, yaşamları boyunca kansere yakalanma olasılığını yüzde 90’a kadar çıkaran Li-Fraumeni sendromu gelişiyor.

Bağışçıdan doğan bazı çocuklar şimdiden hayatını kaybetti. Daha çoğunun yaşamları boyunca kansere yakalanması bekleniyor.

Doktorlar, bu yıl, o tarihte bilinen 67 vaka arasından varyantı taşıyan 23 çocuğu tespit ettikten sonra ilk kez alarm verdi. On çocuğa çoktan kanser teşhisi konmuştu.

Soruşturma ortaya koydu ki bağışçının spermi 14 ülkede en az 197 çocuğun dünyaya gelmesinde kullanıldı; gerçek sayı daha da yüksek olabilir.

Related HPV hastalığı erkeklerde 'sperm ölümü' ve kısırlığın artması ile bağlantılı olabilir: Araştırma

Numuneleri sağlayan Danimarka’daki European Sperm Bank (ESB), spermin çok fazla kez kullanıldığını kabul etti ve etkilenen ailelere "en derin taziyelerini" iletti.

Banka, söz konusu mutasyonun taramalarla saptanamayacağını ve sorun ortaya çıkar çıkmaz bağışçıyı "derhal engellediğini" söyledi.

Soruşturma ortaya koydu ki bağışçının spermi kullanılarak Danimarka, Belçika, İspanya, Yunanistan ve Almanya’da çocuklar dünyaya geldi.

Sperm ayrıca İrlanda, Polonya, Arnavutluk ve Kosova’ya satıldı; İsveç’ten kadınlar da bu bağışçıdan doğurganlık tedavisi aldı.

Bu arada, Birleşik Krallık İnsan Döllenmesi ve Embriyoloji Otoritesi’nin (HFEA) genel direktörü Peter Thompson’a göre, Birleşik Krallık’tan "çok az sayıda" kadın da Danimarka’daki kliniklerde tedavi gördü.

Euronews Health, yorum için European Sperm Bank ile iletişime geçti ancak henüz yanıt alamadı.

Olağanüstü bir tesadüf ve düzenleyici bir başarısızlık

Uzmanlara göre, bu vaka uluslararası bağışçı düzenlemelerindeki eksikleri ortaya koyuyor.

"Testiste de novo ortaya çıkan bir şeyi kandaki taramayla saptamak mümkün değildir. Bir ejakülattaki her sperm biraz farklıdır; dolayısıyla bunları taramak da kolay değildir," dedi Birmingham Üniversitesi'nden Profesör Jackson Kirkman-Brown yazılı açıklamasında. "Sonuçta burada mesele aile sınırları ve uzun süreli, gözetimsiz kullanım."

Öte yandan Birleşik Krallık’taki The Institute of Cancer Research'ten Clare Turnbull, durumu olağanüstü derecede düşük olasılıklı olarak nitelendirdi.

"Bu, iki son derece sıra dışı olayın talihsizce çakışmasını temsil ediyor: bağışçının spermlerinin son derece nadir bir genetik durumun mutasyonlarını taşıması... ve sperminin olağanüstü derecede çok sayıda çocuğun dünyaya gelmesinde kullanılmış olması," dedi.

Kanıtların, mutasyonun bağışçının testislerinde ortaya çıktığını ve sperm hücreleri arasında hızla yayıldığını gösterdiğini; bunun da "bencil spermatogonyal seçilimin" bir örneği olduğunu söyledi.

Avrupa'da kurallar

Sperm ve yumurta bağışını düzenleyen kurallar Avrupa ülkeleri arasında farklılık gösteriyor. Nordik Ulusal Etik Konseyleri'nin 2025 tarihli raporuna göre, tek bir bağışçıdan doğan çocukların azami sayısı Kıbrıs'ta bir, Fransa, Yunanistan, İtalya ve Polonya'da ise 10.

Related Çocuklarda kanser vakaları ortaya çıkmıştı: Uzmanlardan sperm bağışı için ortak düzenleme çağrısı

Diğer ülkeler, kardeş sahibi olma imkânı tanımak için aynı bağışçıyı kullanabilecek aile sayısını sınırlandırıyor. Örneğin Danimarka’da aynı bağışçı 12 aileye, İsveç veya Norveç’te ise altı aileye yardımcı olabiliyor.

Ayrıca, 16 ülkede bağışlar anonim tutuluyor; ancak rapora göre bazı ülkelerde, çocukta ciddi sağlık sorunları varsa bağışçının kimliği açıklanabiliyor.

Araştırma: Vejetaryen ve vegan beslenme çocuklar için sağlıklı olabilir

Sat, 13 Dec 2025 20:50:01 +0300

Yeni kapsamlı bir çalışma, vejetaryen ya da vegan beslenmenin çocuklar için sağlıklı olabileceğini ortaya koydu. Ancak ihtiyaç duydukları tüm besin öğelerini almak için muhtemelen zenginleştirilmiş gıdalara veya takviyelere ihtiyaçları olacak.

Critical Reviews in Food Science and Nutrition dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bitki temelli beslenme, et yiyen çocuklara kıyasla kardiyovasküler sağlık dâhil olmak üzere bazı yararlar sağlayabilir.

İtalya'daki Floransa Üniversitesi'nden araştırmacı ve çalışmanın başyazarı Monica Dinu, yaptığı açıklamada şöyle dedi: "İyi planlanmış ve uygun şekilde takviye edilmiş vejetaryen ve vegan diyetler, besin gereksinimlerini karşılayabilir ve çocuklarda sağlıklı büyümeyi destekleyebilir."

Araştırmacılar, çalışmanın çocuklarda bitki temelli beslenmeye ilişkin şimdiye kadarki en kapsamlı inceleme olduğunu belirtti.

18 ülkeden yaklaşık 49 bin çocuk ve gence ait verileri analiz ederek beslenme alışkanlıklarını, sağlık sonuçlarını, büyümelerini ve beslenme durumlarını izlediler. İncelenen diyetler arasında vejetaryenler (et, balık ve kümes hayvanları tüketmeyip süt ürünleri ve yumurta yiyenler), veganlar ve her şeyi yiyenler (omnivorlar) yer aldı.

Vejetaryen çocuklar, omnivorlara kıyasla daha fazla lif, demir, folat, C vitamini ve magnezyum tüketme eğilimindeydi; ancak daha az enerji, protein, yağ, B12 vitamini, D vitamini ve çinko alıyorlardı.

Vegan diyetlere ilişkin kanıt daha azdı, ancak eğilimler benzerdi. Çalışma, vegan çocukların özellikle kalsiyum alımının düşük olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, bitki temelli beslenen çocukların bazı temel besin öğelerinde eksiklik yaşamamak için takviye almaları veya zenginleştirilmiş gıdalar tüketmeleri gerekebileceğini söyledi.

ABD'deki New York Üniversitesi'nde doçent olan ve çalışmanın yazarlarından Jeannette Beasley, "Dikkat çekici olarak, takviye ya da zenginleştirilmiş gıdalar olmadan B12 vitamini yeterli düzeylere ulaşmadı. Kalsiyum, iyot ve çinko alımları ise sıklıkla önerilen aralıkların alt sınırında kaldı," dedi.

Hem vegan hem de vejetaryen çocukların kardiyovasküler sağlıkları, et yiyen akranlarına göre daha iyiydi. Vejetaryenler, daha düşük vücut kitle indeksi (VKİ), yağ kütlesi ve kemik mineral içeriği ile biraz daha kısa ve daha zayıf olma eğilimindeydi.

Ayrıca, atardamarlarda plak birikimine yol açabilen "kötü" ya da "sağlıksız" kolesterol olarak bilinen düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterol dâhil olmak üzere daha düşük kolesterol düzeylerine sahiptiler.

Çalışmanın bazı sınırlılıkları da var. Örneğin, çocukların diyetlerinin sağlık sonuçlarındaki farklılıklara doğrudan neden olup olmadığını kanıtlamak güç. Bitki temelli beslenmeyi tercih eden aileler, sosyoekonomik durum ya da yaşam tarzı etkenleri açısından da et tüketen ailelerden farklılık gösterebilir.

Araştırmacılar, ebeveynlere çocuklarının beslenmesini, örneğin çocuk doktorlarının ve diyetisyenlerin desteğiyle, özenle planlamalarını öneriyor.

Ayrıca, çocukları büyürken beslenme gereksinimlerinin karşılandığından emin olmalarına yardımcı olmak için bitki temelli beslenen ailelere yönelik daha fazla resmî rehberlik sunulması gerektiğini belirttiler.

Dinu, "Bu bulguların, hem bitki temelli diyetlerin faydaları hem de olası riskleri konusunda daha net bir yol gösterici olmasını ve sağlık, etik ya da çevresel nedenlerle bu diyetleri seçen sayıları artan ebeveynlere yardımcı olmasını umuyoruz," dedi.

Araştırma: Bitter çikolatadaki bir kimyasal yaşlanmayı yavaşlatabilir

Sat, 13 Dec 2025 20:20:02 +0300

Yeni bir araştırmaya göre, bitter çikolatada bulunan bir kimyasal olan teobromin yaşlanmayı geciktirici özelliklere sahip olabilir.

Çarşamba günü Aging dergisinde yayınlanan çalışma, kakao çekirdeklerinden gelen yaygın bir bitki bileşiği olan teobrominin biyolojik yaşlanmayı yavaşlatabileceğini buldu.

Çalışmanın baş yazarı ve King's College London’daki epigenomik araştırma grubunun lideri Jordana Bell, “Araştırmamız, bitter çikolatanın temel bir bileşeninin daha uzun süre genç kalmayla bağlantılı olabileceğini gösteriyor,” dedi.

Bell, "İnsanların daha fazla bitter çikolata yemesi gerektiğini söylemesek de, bu araştırma günlük gıdaların nasıl daha sağlıklı ve uzun yaşamın ipuçlarını barındırabileceğini anlamamıza yardımcı olabilir," diye devam etti.

Araştırmacılar, İngiltere’den 509 ve Almanya’dan 1.160 katılımcıyı inceleyerek, kanında daha yüksek teobromin bulunan kişilerin biyolojik yaşlarının gerçek yaşlarından daha genç göründüğünü tespit etti.

Biyolojik yaş, bir kişinin vücudunun sağlık ve işleyişine göre kaç yaşında göründüğünü ifade eder. Zamanın geçişinden bağımsız olarak yaşam tarzı, çevre ve genetik gibi etkenlerden etkilenir ve hücrelerin, dokuların ve organların zamanla biriktirdiği yıpranmayı gösterir.

Bu göstergeler, yaşla birlikte belirli bir düzen içinde değişen ve “metilasyon” adı verilen DNA üzerindeki küçük işaretlerin incelenmesine dayanıyor.

Araştırmacılar katılımcıların biyolojik yaşlarını, DNA’larındaki kimyasal değişimlere ve yaşlanma hızlarına bakarak, ayrıca kromozomların uçlarında bulunan koruyucu kapaklar olan telomerlerin uzunluğunu tahmin ederek belirledi. Daha kısa telomerler, daha ileri yaş ve yaşa bağlı hastalıklarla ilişkili.

Bitter çikolata daha önce kalp sağlığı da dahil olmak üzere çeşitli olası sağlık faydalarıyla ilişkilendirilmişti. Ancak bilim insanları, teobromin ile yaşlanma arasındaki ilişkinin tam olarak anlaşılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Oxford Üniversitesi’nde diyet, obezite ve davranış bilimleri alanında görev yapan Doç. Dimitrios Koutoukidis, “Araştırma ilginç bir bağlantıyı inceliyor ancak daha fazla ya da daha az çikolata yendiğinde teobromin seviyelerinin nasıl değiştiğini ve bunun sağlığa nasıl yansıdığını içermiyor,” dedi.

Koutoukidis, çikolatanın içerdiği ilave şeker ve yağ hesaba katıldığında sağlık etkilerinin dengelenebileceğini de ekledi. “Bu yüzden ara sıra ve küçük miktarlarda tüketilmeli."

Antidepresanları bırakmada en etkili yol: Kademeli azaltma ve terapi

Sat, 13 Dec 2025 15:30:02 +0300

Yeni bir analiz, antidepresanların ömür boyu kullanılmak zorunda olmadığını gösteriyor.

Avrupa genelinde her yıl, giderek artan sayıda kişi antidepresan kullanıyor ve bunu depresyon ve anksiyeteyle ilgili belirtilerin tedavisine yardımcı olmak için yapıyor. Mevcut kılavuzlar, ilk belirtiler ortadan kalktıktan sonra bu ilaçlara altı ila dokuz ay devam edilmesini önerirken, tedavi çoğu zaman bunun çok ötesine uzatılıyor.

Ayrıca cinsel işlev bozukluğu veya olumlu ve olumsuz duyguları tam olarak deneyimleyememe anlamına gelen duygusal körelme gibi rahatsız edici, uzun vadeli yan etkiler yaşasalar bile pek çok hasta bu ilaçları kullanmaya devam ediyor.

Hastaların ve psikologların antidepresanları bırakma konusunda bilgiye dayalı kararlar almasına yardımcı olmak için Fransa ve İtalya’daki bir araştırmacı grubu, bunun şimdiye kadarki en titiz inceleme olduğunu söyledikleri çalışmayı bu hafta The Lancet Psychiatry dergisinde yayımladı.

17 binden fazla katılımcıyı kapsayan 76 randomize çalışmayı inceledikten sonra, ilacı kademeli olarak azaltırken psikolojik desteği sürdürmenin, kısa vadede belirtilerin geri dönmesini önlemede “antidepresanlara devam etmek kadar etkili göründüğünü” tespit ettiler.

Araştırmacılar, bulguların dünya genelinde insanların antidepresanları bırakma biçimini değiştirebileceğini söyledi.

İncelemenin başyazarı ve İtalya’daki Verona Üniversitesi’nde profesör olan Giovanni Ostuzzi bir basın toplantısında, “Muhtemelen hastaların çoğu için antidepresanları bırakmak mümkün, ancak bunun bir uzmanla tartışılması ve en uygun stratejilerin her kişinin bireysel özelliklerine göre uyarlanması gerekir,” dedi.

Başarı için iki temel etken

Analiz, bir hastanın antidepresanları bıraktıktan sonraki ilk yılda belirtilerin nüksetmesinin nasıl önlenebileceğine odaklandı. İnceleme, belirleyici faktörler arasında dozun ne kadar sürede azaltıldığı ve süreç boyunca hastaların psikolojik destek alıp almadığının bulunduğunu ortaya koydu.

Yazarlar, dört haftadan uzun bir süreye yayılan ilaç bırakmayı “yavaş doz azaltımı” olarak tanımladı; “çok yavaş doz azaltımı” ise 12 haftayı geçen her süreç olarak belirlendi.

Antidepresanların yavaş doz azaltımı ile birlikte terapi gibi psikolojik desteğin, ani bırakmaya ya da dozu dört haftadan kısa sürede azaltmaya kıyasla her beş hastadan birinde nüksetmesini önleyebileceğini tahmin ettiler.

Araştırmacılara göre bu bulgular, depresyondan iyileştiğini düşünen ve ilaçsız yaşamayı denemek isteyen hastalar için bir umut kapısı sunuyor.

Verona Üniversitesi’nden ortak yazar Debora Zaccoletti, “Bilişsel davranışçı ve farkındalık temelli terapiler dâhil psikolojik destek gibi güvenli alternatif tedaviler, kısa vadede bile umut verici bir araç olabilir,” dedi.

Ancak yazarlar, bulguların antidepresanların gereksiz olduğu ya da tek başına psikoterapinin yeterli olduğu anlamına gelmediğini vurguladı.

Bunun yerine, her stratejinin bireysel hastaya göre uyarlanmasının ve hem maliyet etkin hem de ölçeklenebilir psikoterapi yaklaşımlarının geliştirilmesinin öneminin altını çizdiler.

Uzmanlardan sınırlamalar ve uyarılar

Çalışmanın bazı sınırlamaları var; özellikle psikoterapiye ilişkin kanıtların yetersiz olması nedeniyle.

Ayrıca anksiyeteye ilişkin kanıtların depresyona göre daha az sağlam olduğunu da vurguladılar. Çalışmaların yalnızca yaklaşık yüzde 20’si anksiyeteyi incelerken, yaklaşık yüzde 80’i depresyona odaklanmıştı.

Çalışmada yer almayan uzmanlar, sonuçların yorumlanmasında temkinli olunması çağrısı yaptı. Antidepresanların kanıtlanmış etkililiğinin ve daha önce depresif ataklar yaşamış kişiler için gerçek nüksetme riskinin altını çizdi.

Imperial College London’da duygudurum bozuklukları ve psikotik bozukluklar alanında klinik doçent olan Sameer Jauhar, “Uzun dönem kohort verilerinden, depresyonun ilk atağını yaşayan kişilerin yaklaşık yüzde 60 ila 70’inin zaman içinde başka bir atak geçireceğini biliyoruz ve iyi devam çalışmaları sürdürüm antidepresanlarının bu riski kabaca yarıya indirdiğini öne sürüyor,” dedi.

“Dolayısıyla bu veriler, psikolojik desteğin sürdürüm tedavisinin yerini alabileceğini göstermiyor; özenle desteklenen doz azaltımının bazıları için işe yaradığını, ancak pek çok kişinin hâlâ devam eden farmakolojik tedaviye ihtiyaç duyduğunu gösteriyor,” diye ekledi.

Z kuşağı dünyayı 'korkutucu bir yer' olarak görüyor

Sat, 13 Dec 2025 12:05:02 +0300

Yeni yayımlanan bir çalışma, Z kuşağının dünyayı "korkutucu" bulduğunu ortaya koydu.

Montclair Eyalet University’den Prof. Gabriel Rubin, 1997-2012 doğumlularla yaptığı kapsamlı görüşmelerde gençlerin dünyayı algılama biçimini inceledi.

Araştırmada 107 gençle siyaset, risk ve protesto kültürü üzerine yapılan uzun görüşmeler sonunda katılımcıların büyük bölümünün “Z kuşağı dünyayı korkutucu bir yer olarak görüyor” ifadesine katıldığı belirlendi. Çoğu genç, kendi hayatları açısından da dünyanın “ürkütücü” olduğunu söyledi.

En büyük korkuları neler?

Gençlerin en yoğun kaygı duyduğu alanlar arasında sosyal medyanın etkileri, ekonomik belirsizlik, okul saldırıları, siyasi kutuplaşma, suç oranları, göçmen hakları ve ruh sağlığı sorunları yer aldı.

Prof. Rubin’e göre gençlerin bu korkuları çoğunlukla gerçek, ölçülebilir tehditlere değil, riskin zihinsel algısına dayanıyor. Daily Mail'e konuşan Rubin, “Gençler nereye dönseler risk görüyor,” diyor.

Araştırmanın 3 ana bulgusu

Araştırma, Z kuşağının risk algısını şekillendiren üç temel unsuru ortaya koydu:

Dünya onlar için korkutucu bir yer: Gençlerin bu algısı; pandemi dönemindeki kapanmalar, politik belirsizlikler ve sürekli çevrimiçi olma haliyle ilişkilendiriliyor.

Dünyayı değiştirme inançları zayıflıyor: Rubin’e göre gençler, sonuçlar üzerinde kontrol hissini kaybettikçe dünya daha riskli görünüyor. Artan umutsuzluk, risk algısını büyütüyor.

Geleceğe dair karamsarlık artıyor: İklim krizi gibi çözümsüz görünen sorunlar, gençlerde kronik stres ve depresyona yol açıyor.

Risk Algısı 'siyah-beyaz'

Z kuşağının riskleri siyah-beyaz bir anlayışla değerlendirdiği; durumları “ya tamamen güvenli ya da tamamen tehlikeli” olarak gördüğü ifade ediliyor. Bu da riskleri yönetilebilir bir yelpaze olarak değerlendirmelerini zorlaştırıyor.

Rubin, bunun önceki yıllara kıyasla “ürkütücü bir değişim” olduğunu vurguluyor:

“2022’de başladığımda görüşmeler daha umutluydu. Yıllar geçtikçe karamsarlık ve umutsuzluk belirgin bir şekilde arttı.”

Kışın Egzersiz Yaparken Dikkat! İşte 8 Önemli Kural

Fri, 12 Dec 2025 14:07:50 +0300

Kış Aylarında Egzersiz Neden Daha Riskli?

Soğuk hava, rüzgâr ve buzlanma gibi koşullar hem spor performansını düşürebiliyor hem de yaralanma riskini artırıyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mirza Zafer Dağtaş, kışın egzersiz yaparken alınması gereken önlemleri anlattı. İşte kış sporlarını güvenli hâle getiren 8 altın kural:

1. Isınma Süresini Uzatın

Kış aylarında kaslar daha sert olduğundan ısınma süresini mutlaka birkaç dakika artırın.
Hafif tempolu yürüyüş ve esneme hareketleri kasları rahatlatır, sakatlanmaların önüne geçer.

2. Kıyafet Seçimine Dikkat Edin

Tek kalın kıyafet yerine katmanlı giyim tercih edin.
Teri dışarı atan, hava geçirgen kumaşlar soğuk algınlığı ve kas sertliğini önler.

3. Spor Sonrası Üstünüzü Hemen Değiştirin

Terli kıyafetle kalmak göğüs ve sırt bölgesinde üşümeye yol açar.
Egzersiz biter bitmez kuru bir üst giyin ve dışarıda terli kalmamaya özen gösterin.

4. Zemin ve Hava Koşullarını Kontrol Edin

Buzlanmış ve ıslak zeminler düşme riskini artırır.
Özellikle sabah erken saatlerde oluşan gizli buzlanmaya karşı dikkatli olun.

5. Egzersiz Süresini Aşırı Uzatmayın

Soğuk havada ısı kaybı hızlı olur.
Uzun süre dışarıda spor yapmak kasların üşümesine, reflekslerin yavaşlamasına ve ani kramplara yol açabilir.

6. Su Tüketimini İhmal Etmeyin

Soğuk havada susama azalır ancak vücut sıvı kaybetmeye devam eder.
Her 15-20 dakikada birkaç yudum su içmek kas performansı için önemlidir.

7. Egzersiz Sonrası Soğuma ve Esnemeyi Atlamayın

Egzersiz bitince hemen sıcak ortama geçmek cazip gelse de esneme şarttır.
Kas gerginliğini azaltır, mikrotravmaları toparlar ve ertesi gün ağrıları önler.

8. Doğru Ayakkabı Tercih Edin

Kaygan zeminlerde tutuş sağlayan taban yapısına sahip ayakkabılar kullanılmalıdır.
Yanlış ayakkabı; diz, kalça ve bel bölgesine fazla yük bindirir ve sakatlıklara neden olabilir.

Prostat Kanseri Sinsi İlerliyor! Uzmanlardan Kritik Uyarı

Mon, 01 Dec 2025 18:50:02 +0300

Prostat Kanseri Erkeklerde Sinsi Şekilde İlerleyebiliyor

Erkeklerde en sık rastlanan kanser türleri arasında bulunan prostat kanseri, özellikle ilk evrelerde hiçbir belirti vermeden ilerlediği için çoğu zaman geç fark ediliyor. Oysa erken evrede tespit edildiğinde tedavi başarı oranları ciddi şekilde yükseliyor.
Acıbadem International Hastanesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Yavuz Akman, düzenli taramanın önemine dikkat çekerek şu uyarıda bulunuyor:

“Basit bir kan testi ve ürolojik muayene, pek çok erkeğin yaşamını değiştirecek kadar kritik öneme sahiptir. Hastalığın henüz belirti vermediği dönemde saptanması tedavi başarısını belirgin şekilde artırmaktadır.”

Özellikle 50 yaş üstü erkeklerin ve ailesinde prostat kanseri olanların tarama programlarını aksatmaması gerektiği belirtiliyor.

Prostat Kanseri, Kanser Kaynaklı Ölümlerde 3. Sırada

Prostat bezindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan prostat kanseri, güncel verilere göre her 100 bin erkeğin yaklaşık 35’inde görülüyor. Avrupa’da erkeklerde en sık teşhis edilen kanser olan bu hastalık, kanser kaynaklı ölümlerde 3. sırada yer alıyor.

Yaş ilerledikçe riskin arttığını belirten klinik çalışmalar şu oranları ortaya koyuyor:

30 yaş altında görülme oranı: %5
79 yaş üzerinde görülme oranı: %59

Bu veriler, yaşın en önemli risk faktörleri arasında olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Aile Öyküsü Riski İki Kattan Fazla Artırıyor

Ailesinde prostat kanseri öyküsü bulunan erkeklerde risk önemli ölçüde yükseliyor.

Babasında prostat kanseri olan kişilerde risk 2 katın üzerinde artıyor.
Erkek kardeşinde prostat kanseri bulunanlarda ise risk daha da yüksek.

Bunun yanında beslenme alışkanlıkları, fazla kilo, düşük fiziksel aktivite, aşırı kırmızı et ve işlenmiş gıda tüketimi de riski artıran faktörler arasında bulunuyor.

Erken Evrede Sinsi Belirtiler Veriyor

Erken evre prostat kanseri, çoğu zaman sessiz ilerliyor. Bu nedenle hastalar, şikâyet oluşmadığı için hastalığı geç fark edebiliyor. Prof. Dr. Akman, erken dönemde görülebilecek belirtileri şöyle sıralıyor:

İdrarda kan
Menide kan
İdrar yaparken zorlanma
Sık idrara çıkma
Özellikle gece idrara kalkma

İleri Evre Belirtileri

Hastalığın ilerlemesiyle birlikte tablo daha belirgin hale geliyor:

İdrar kaçırma
Sırt ve kemik ağrıları
Sertleşme sorunları
Kilo kaybı
Bacaklarda ve kollarda güçsüzlük
Belirgin yorgunluk hissi

Erken Tanıda PSA Testi Hayat Kurtarıyor

Prostat kanseri, çoğunlukla kandaki PSA testi ile erken evrede tespit edilebiliyor. Akman, özellikle:

50 yaş üstü tüm erkeklere,
Ailesinde prostat kanseri bulunan 45 yaş üstü erkeklere,

yılda bir kez PSA testi ve ürolojik muayene yaptırmalarını öneriyor.

PSA testi veya muayenede şüpheli bir bulgu varsa multiparametrik prostat MR uygulanıyor. MR’da saptanan şüpheli alanlar için MR füzyon biyopsi ile kesin tanı konulabiliyor. Son yıllarda metastaz araştırmalarında PSMA PET görüntüleme de yaygınlaşmış durumda.

Prostat Kanserinde Modern Tedavi Yöntemleri

Hastalığın evresine ve hastanın durumuna göre çeşitli tedavi yöntemleri uygulanabiliyor. Prof. Dr. Akman, prostat kanseri tedavisinde kullanılan güncel seçenekleri şöyle sıralıyor:

Aktif gözetim (düzenli takip)
Robotik radikal prostatektomi
Açık cerrahi
Radyoterapi
Minimal invaziv tedaviler
Hormon tedavisi
Kemoterapi

Robotik cerrahi, son yıllarda daha az kanama, daha hızlı iyileşme ve daha hassas operasyon imkânı sağladığı için öne çıkıyor.

Bağışıklığınızı Güçlendiren 10 Önemli Öneri!

Thu, 27 Nov 2025 13:26:11 +0300

Kış aylarında soğuk hava ve kapalı alanlarda uzun süre kalmak, bağışıklık sistemimizin ekstra desteğe ihtiyaç duyduğu bir dönemdir. Acıbadem Fulya Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Müzeyyen Çelik, doğru ve dengeli beslenmenin bağışıklık sisteminin temel yakıtı olduğunu vurguluyor. Çelik, “Vücudumuz savunma hücrelerini üretmekten onları aktive etmeye kadar her aşamada kaliteli besin öğelerine ihtiyaç duyar” diyor.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Müzeyyen Çelik’in kış aylarında bağışıklığı güçlendirmek için önerdiği 10 önemli beslenme kuralı şöyle:

1. Günde Bir Diş Sarımsak Tüketin

Sarımsak, içeriğindeki allicin sayesinde antibakteriyel ve antiviral etki gösteriyor. Çiğ veya ezilerek yemeklere eklenmesi soğuk algınlığına karşı koruma sağlıyor. Özellikle çorba ve sulu yemeklere pişirme sonunda eklenmesi etkisini artırıyor.

2. Çorbalara Kemik Suyu Ekleyin

Kemik suyu kolajen, prolin ve glisin gibi aminoasitler açısından zengin olup bağışıklığı destekliyor ve bağırsak bariyerini güçlendiriyor. Günde 100 ml eklenmesi yeterli, fakat yüksek kolesterolü olanlar haftada iki kezden fazla tüketmemeli.

3. Zerdeçal ve Karabiber Kombinasyonu

Zerdeçalın kurkumin maddesi, karabiberdeki piperin ile birlikte tüketildiğinde emilimi artıyor ve güçlü anti-inflamatuar etki sağlıyor. Günde bir çay kaşığı zerdeçal ve bir tutam karabiber, çorba, omlet veya sıcak sütle tüketilebilir.

4. C Vitamini Kaynağı Meyve Tüketin

Portakal, mandalina, kivi ve çilek gibi C vitamini kaynakları beyaz kan hücrelerinin üretimini artırıyor ve enfeksiyon süresini kısaltıyor. Günde 100-150 gram yeterli. Fazla tüketimi kan şekeri ve şeker alımını etkileyebilir.

5. Haftada En Az İki Kez Balık

Somon, uskumru veya sardalya gibi omega-3 açısından zengin balıklar inflamasyonu azaltıyor ve bağışıklığı güçlendiriyor. Fırın veya ızgara yöntemi tercih edilmeli.

6. Her Gün Bir Avuç Kuruyemiş

Ceviz, fındık ve badem gibi kuruyemişler E vitamini, çinko ve sağlıklı yağlarla bağışıklık hücrelerini oksidatif stresten koruyor. Günde 25–30 gram öneriliyor.

7. Probiyotik Kaynakları Tüketin

Bağışıklığın %70’i bağırsaklarda olduğu için kefir ve yoğurttaki probiyotikler enfeksiyona karşı koruma sağlıyor. Günde 350-400 gr probiyotik tüketimi bağışıklığı güçlendiriyor.

8. Maydanoz ve Limon

Maydanoz C vitamini ve klorofil açısından zengin. Limonla birlikte tüketildiğinde bağışıklık desteği artıyor. Kahvaltı veya salatalarda bir avuç yeterli.

9. Her Gün Bir Yumurta

A, D vitamini, çinko ve kaliteli protein içerir. Özellikle mevsim geçişlerinde vücut direncini artırır. Yüksek kolesterolü olanlar haftada üç yumurta ile sınırlı kalmalı.

10. Günde 1,5 Litre Su İçin

Bağışıklık hücrelerinin çoğu lenf sistemi içinde taşınır. Yeterli su tüketimi lenf akışını hızlandırır ve toksin atılımını destekler. Susama hissi az olsa da günde 6–8 bardak su içmek şart.

Saç Dökülmesine Yol Açan 9 Önemli Etken: Uzmanlardan Önemli Uyarılar

Wed, 26 Nov 2025 19:00:00 +0300

Saç dökülmesi, günümüzde hem kadınlarda hem de erkeklerde giderek yaygınlaşan bir sorun olarak öne çıkıyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Orkhan Bairamov, saç dökülmesinin sadece genetik değil, yaşam tarzı ve çevresel faktörlerle de yakından ilişkili olduğunu belirtti.

Saç Dökülmesinin Önemi ve Normal Seviyeler

Dr. Bairamov, sağlıklı bireylerde günlük 50-100 saç telinin dökülmesinin normal olduğunu, ancak bu sayının aşılması durumunda dermatoloji uzmanına başvurulması gerektiğini vurguladı. Özellikle modern yaşamın getirdiği yoğun stresin saç dökülmesini artırdığını dile getirdi.

1. Genetik Etkenler

Ailede erken yaşta saç dökülmesi öyküsü varsa, sonraki nesillerde de benzer dökülmeler görülebilir. Erkek tipi saç dökülmesi (androjenetik alopesi), hem erkeklerde hem de kadınlarda sık rastlanan bir durumdur.

2. Hormonal Etkenler

Hamilelik, doğum sonrası, menopoz ve polikistik over sendromu gibi hormonal değişiklikler saçlarda geçici veya kalıcı dökülmelere yol açabilir. Dr. Bairamov, hamilelik sonrası dökülmenin çoğunlukla geri dönüşlü olduğunu belirtti.

3. Stres ve Duygusal Faktörler

Yoğun stres, kaygı ve üzüntü saç köklerinin büyüme döngüsünü etkileyerek dökülmeyi hızlandırabilir. Uzman, stresi azaltmak için düzenli uyku, egzersiz, doğada vakit geçirme ve hobilerle zihni rahatlatmanın önemine dikkat çekti.

4. Otoimmün ve Metabolik Hastalıklar

Hipotiroidi, hipertiroidi, diyabet ve diğer otoimmün hastalıklar saç dökülmesine neden olabilir. Bu durum, bazen genel seyrelme, bazen de saçkıran (alopesi areata) olarak kendini gösterebilir.

5. Yanlış Beslenme ve Vitamin Eksikliği

Dengesiz beslenme, demir, B12 vitamini, folat, biotin, çinko ve selenyum eksikliklerine yol açarak saç sağlığını olumsuz etkiler. Dengeli beslenme ve gerekli vitamin desteği, saç sağlığı için kritik öneme sahip.

6. Uzun Süreli Açlık Diyeti

Hızlı kilo verme amacıyla uygulanan bilinçsiz diyetler saç dökülmesini artırabilir. Uzmanlar, diyet öncesi mutlaka doktor veya beslenme uzmanına danışılmasını öneriyor.

7. İlaç Kullanımı

Kemoterapi ilaçları, antidepresanlar ve doğum kontrol hapları gibi bazı ilaçlar saç dökülmesine neden olabilir. Genellikle bu dökülmeler geri dönüşlüdür, ancak bazı durumlarda kalıcı olabilir.

8. Yanlış Bakım ve Travma

Aşırı ısı uygulamaları, sık saç boyama ve sıkı saç toplama gibi alışkanlıklar saç köklerini zayıflatır. Dr. Bairamov, saç bakımında nazik olunmasını ve doğal içerikli ürünler kullanılmasını öneriyor.

9. Saçlı Deri Hastalıkları

Mantar ve bakteriyel enfeksiyonlar, sedef ve egzama gibi saçlı deri hastalıkları saç dökülmesine yol açabilir. Erken müdahale, saç kaybının önlenmesinde kritik rol oynuyor.

Dr. Orkhan Bairamov, saç dökülmesinin önüne geçebilmek için doğru beslenme, stres yönetimi ve dermatolojik kontrollerin büyük önem taşıdığını belirtiyor.

Mutluluk Hormonu Serotonin Kanserle Mücadelede Umut Olabilir

Sat, 15 Nov 2025 12:05:01 +0300

Serotonin genellikle “mutluluk hormonu” olarak biliniyor. Ancak bilim insanları, bu tanımın artık yetersiz kaldığını belirtiyor. Yeni araştırmalar, serotonin molekülünün kanserin oluşumunda ve ilerlemesinde beklenmedik bir rol oynayabileceğini ortaya koyuyor.

Serotoninin yaklaşık %95’i bağırsakta üretiliyor ve buradan kana karışarak karaciğer, pankreas, kaslar, kemikler, yağ dokusu ve bağışıklık hücrelerine ulaşıyor.

Serotonin, ruh hali düzenlemesinin yanı sıra kan şekeri kontrolü, vücut ısısının korunması, kemik sağlığı, bağırsak hareketleri, cinsel fonksiyonlar ve yara iyileşmesi gibi çok sayıda hayati işlevi yönlendiriyor.

Kanser Hücrelerinde Etkili Olabiliyor

2019 yılında New York’taki Icahn Tıp Fakültesi tarafından yapılan araştırma, serotoninin hücre içine girip DNA ile doğrudan etkileşime girebildiğini ortaya koydu. Serotonin, genlerin aktif olup olmayacağını belirleyen moleküler anahtarlara bağlanarak bazı genleri açabiliyor.

Sonraki çalışmalar, bu mekanizmanın kanser büyümesinde rol oynayan genleri de aktive edebildiğini gösterdi. Etkisi özellikle beyin, karaciğer ve pankreas kanserlerinde gözlendi, ancak başka kanser türlerinde de etkili olabileceği düşünülüyor.

Kanser-Gen İlişkisi Haritalanıyor

İrlanda’daki Limerick Üniversitesi araştırmacıları, serotoninin DNA üzerindeki bağlanma noktalarını haritalayarak kanserle ilişkili genlerin etkisini anlamaya çalışıyor.

Bu mekanizmanın anlaşılması, epigenetik tedaviler için yeni bir kapı açabilir. Epigenetik tedaviler, DNA dizisini değiştirmeden genleri açıp kapatarak kanser hücrelerini hedef almayı amaçlıyor.

Bu yöntem başarılı olursa, klasik cerrahi, kemoterapi ve radyoterapiye kıyasla daha hedefe yönelik ve yan etkisi düşük tedaviler geliştirilebilir.

DSÖ: Tüberküloz hâlâ dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalığı

Thu, 13 Nov 2025 12:40:01 +0300

Tüberkülozdan ölümler hâlâ yüksek

DSÖ’nün raporuna göre tüberküloz, 2024 yılında dünya çapında 1 milyon 230 bin kişinin hayatını kaybetmesine yol açtı ve dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalığı unvanını koruyor. 2024’te 11 milyon kişi tüberküloza yakalandı; bunların 5,8 milyonu erkek, 3,7 milyonu kadın ve 1,2 milyonu çocuk.

En çok etkilenen ülkeler

Dünya genelindeki tüberküloz vakalarının üçte ikisi sekiz ülkede yoğunlaşmış durumda: Hindistan, Endonezya, Filipinler, Çin, Pakistan, Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Bangladeş.

Risk faktörleri ve tedavi

Hastalığı besleyen başlıca riskler yetersiz beslenme, HIV enfeksiyonu, diyabet, sigara ve alkol bağımlılığı olarak öne çıkıyor. Tüberküloz, HIV pozitif kişiler arasında en büyük ölüm nedeni olmaya devam ediyor. Tedavi başarı oranı yüzde 68’den yüzde 71’e yükseldi. DSÖ, 2000 yılından bu yana zamanında uygulanan tedavilerin 83 milyon kişinin hayatını kurtardığını tahmin ediyor.

Kaynak açığı endişesi

Tüberkülozla mücadeleye ayrılan küresel bütçe 2020’den beri artmadı. 2024’te hastalığın önlenmesi, tanı ve tedavisi için yaklaşık 6 milyar dolar harcandı. Oysa 2027 yılı için hedeflenen yıllık bütçe 22 milyar dolar.

Aşı ve ilaç araştırmaları sürüyor

63 tanı testi ve 29 ilaç adayının klinik denemeleri sürüyor. İnsanlar üzerinde test edilen 18 aşı adayından 6’sı Faz 3 aşamasına ulaştı. Ancak çocukluk çağı aşısı BCG dışında son yüzyılda lisanslanmış yeni bir tüberküloz aşısı bulunmuyor ve yetişkinler için etkili bir aşı hâlâ mevcut değil.

Zatürrenin Erken Belirtilerine Dikkat: Hayati Önemi Var!

Mon, 10 Nov 2025 12:07:30 +0300

Halk arasında zatürre olarak bilinen pnömoni, akciğer dokusunun iltihaplanmasıyla ortaya çıkan ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Dünyada ve ülkemizde sık görülen bu hastalık, özellikle ileri yaşta ve kronik rahatsızlığı olan kişilerde ölümcül seyredebilir. Türkiye’de her yıl yaklaşık 300 bin kişiye zatürre tanısı konulmakta olup, Sağlık Bakanlığı 2023 verilerine göre hastaneye yatış gerektiren en önemli enfeksiyonlardan biridir.

Acıbadem Fulya Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Reha Baran, zatürrenin sonbahar ve kış aylarında kapalı alanlarda daha fazla zaman geçirilmesi nedeniyle artış gösterdiğini vurguluyor. Prof. Dr. Baran, “Enfeksiyon sebebiyle vücuttaki oksijen seviyesinin düşmesi tüm organları etkiler. Akciğerin yanı sıra böbrek, kalp ve karaciğer yetmezlikleri gelişebilir. 65 yaş üstü ve kronik hastalığı olan kişilerde risk çok daha yüksektir” diyor.

Kapalı Alanlarda Hızla Bulaşıyor
Zatürre grip, RSV veya koronavirüs gibi solunum yolu virüsleriyle tetiklenir. Soğuk hava, kapalı ortamlarda uzun süre bulunmak ve D vitamini eksikliği bağışıklığı zayıflatarak hastalığın yayılmasını kolaylaştırır. KOAH, kalp yetmezliği ve diyabet gibi kronik rahatsızlıklar da riski artırır.

Mikroplar Oksijen Seviyesini Düşürüyor
Bakteri, virüs veya nadiren mantar kaynaklı olan zatürre, solunum yoluyla bulaşır. Öksürük ve hapşırıkla yayılan mikroplar akciğerlere ulaştığında, alveoller sıvı ve iltihapla dolarak oksijen seviyesini düşürür. Bu durum ateş, öksürük ve göğüs ağrısı gibi belirtilerle kendini gösterir.

Hafif Öksürük ve Ateş Erken Belirtisi Olabilir
Zatürre başlangıçta basit bir soğuk algınlığı gibi başlar. 38–40 derece ateş, titreme, kuru öksürük, ardından balgamlı öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve kas-eklem ağrıları görülebilir. Prof. Dr. Baran, risk grubunda hafif belirtilerin bile erken tanı için kritik olduğunu belirtiyor. Erken tedavi, solunum yetmezliği ve kan zehirlenmesi gibi komplikasyonları önler.

Bol Sıvı ve İstirahat Hayati Önemde
Bakteri kaynaklı zatürrelerde antibiyotik, viral zatürrelerde ise bol sıvı, istirahat, ateş düşürücü ve gerekirse oksijen desteği uygulanır. Grip kaynaklı zatürrede antiviral ilaçlar, COVID-19 gibi enfeksiyonlarda kortizon gerekebilir.

Zatürreden Korunmak İçin 8 Kritik Kural:

Zatürre ve grip aşılarınızı yaptırın.
Sigara ve alkolü bırakın.
Ellerinizi sık sık, en az 2 dakika sabunlu suyla yıkayın.
Kapalı alanlarda maske kullanın veya bulunmaktan kaçının.
Hastalarla yakın temastan kaçının.
Bağışıklığı güçlendirmek için dengeli beslenin, uyuyun, egzersiz yapın ve stresi yönetin.
Odanızı günde üç kez 15 dakika havalandırın, nemi düşük ortamlardan uzak durun.
Soğuk havada burundan nefes alın, burun havayı ısıtarak akciğerlere ulaşmasını sağlar.

Zatürreye karşı bilinçli önlem almak, hayat kurtarır ve ciddi komplikasyonları önler. Özellikle risk grubundaki kişiler için erken tanı ve tedavi hayati öneme sahiptir.

Galatasaray’dan Eren Elmalı ve Metehan Baltacı Açıklaması! 1024 Futbolcunun Adı Bahis Soruşturmasında Geçti

Mon, 10 Nov 2025 22:40:02 +0300

Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Hukuk Kurulu, profesyonel liglerde görev yapan 1024 futbolcunun, yürütülen bahis soruşturması kapsamında bahis oynadıklarının tespit edildiğini açıkladı.

Listede, Galatasaray’dan Eren Elmalı ve Metehan Baltacı, Beşiktaş’tan Necip Uysal ile Ersin Destanoğlu, Trabzonspor’dan Boran Başkan ve Salih Malkoçoğlu gibi isimler de yer aldı.

TFF’den yapılan duyuruda, bahis oynadığı belirlenen futbolcuların tedbirli olarak Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu’na (PFDK) sevk edildiği bildirildi. Ayrıca TFF, soruşturmanın kapsamı nedeniyle 2. Lig ve 3. Lig fikstürünün iki hafta ertelendiğini duyurdu.

Sonbahar Hamilelerine Özel 8 Öneri

Sat, 08 Nov 2025 10:39:29 +0300

Sonbaharda Hamileler İçin Sağlık Önerileri

1. Grip Aşınızı İhmal Etmeyin

Hamilelikte grip aşısı canlı virüs içermediğinden güvenle uygulanabilir.
İlk trimesterde gerekmedikçe yapılmamalı; ikinci veya üçüncü trimesterde doktor önerisiyle uygulanabilir.
Aşı, anne adayını ve doğum sonrası bebekleri korur.

2. Elleriniz Sık Sık Yıkanmalı

Sabun ve su ile düzenli el yıkama, enfeksiyonlardan korunmanın en etkili yoludur.
Su ve sabun yoksa alkol bazlı antiseptik kullanılabilir.
Gripli kişilerle temas sonrası eller mutlaka yıkanmalı veya antiseptik mendille temizlenmelidir.

3. Kalabalık Ortamlardan Uzak Durun

Kapalı alanlarda geçirilen süre virüs yayılımını artırır.
Alışveriş merkezleri, toplu taşıma veya toplantılarda kısa süre kalınmalı.
Hasta kişilerden uzak durun, maske kullanın ve en az 1 metre mesafeyi koruyun.

4. Dinlenmeye Zaman Ayırın ve Stresi Azaltın

Stres bağışıklığı baskılar; gebelikte stresin azaltılması hem anne hem bebek sağlığına fayda sağlar.
Hafif yürüyüş, nefes egzersizleri ve keyifli aktiviteler stresi azaltır.

5. Ev ve İş Ortamını Temiz ve Havadar Tutun

Kapalı ortamlar mikroorganizmalar için üreme alanıdır; düzenli havalandırın.
Yüzeyleri dezenfekte edin, nem oranını dengede tutun; gerekirse nemlendirici cihaz kullanın.

6. Beslenmenizi Bağışıklık Dostu Hale Getirin

C vitamini (portakal, kivi, brokoli), çinko (kuruyemişler), omega-3 (balık) bağışıklığı güçlendirir.
Yoğurt, kefir gibi probiyotikler bağırsak sağlığını destekler.
Yeterli su tüketimi ve taze gıdalar bağışıklığı artırır.

7. Yeterli ve Kaliteli Uykuya Özen Gösterin

7–8 saat dinlendirici uyku, bağışıklığı destekler.
Ekran süresini azaltmak, ılık duş ve gevşeme egzersizleri uykuya geçişi kolaylaştırır.

8. Şüpheli Belirtilerde Hemen Doktora Başvurun

Ateş, öksürük, halsizlik veya kas ağrısı ihmal edilmemeli.
Hamilelikte enfeksiyonlar hızlı ilerleyebilir; doktor kontrolü kritik.
Doktor önerisi olmadan ilaç kullanılmamalıdır.

Çocuklarda Bağışıklığı Güçlendirmenin 9 Etkili Yolu

Wed, 05 Nov 2025 17:43:47 +0300

Sonbaharla birlikte okulların açılması ve havaların değişkenliği, çocuklarda enfeksiyon ve alerjik hastalık riskini artırıyor. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Manolya Hüma Şanlı, çocuklarda bağışıklığı güçlendirmenin 9 etkili yolunu paylaştı.

1. Toplu taşıma araçlarında maske kullanımı

Influenza ve COVID gibi kış enfeksiyonlarının bulaşma riskini azaltmak için toplu taşıma araçlarında maske takmak çok önemlidir. Hijyenik maske, üst solunum yolu enfeksiyonlarına karşı etkili koruma sağlar.

2. Yeterli ve kaliteli uyku

Çocukların yaşına göre 9-12 saat uyku alması gerekir. Özellikle saat 22.00-02.00 arasında derin uykuda salgılanan melatonin, antioksidan özellik göstererek bağışıklığı güçlendirir ve doku iyileşmesini hızlandırır.

3. Bol su içmek

Yeterli su tüketimi, toksinlerin vücuttan atılmasına yardımcı olur ve cilt, böbrek, mide-bağırsak, kalp-damar sağlığı dahil tüm organların fonksiyonlarını destekler. Yetersiz su içmek; halsizlik, baş ağrısı, kabızlık, öksürük gibi sorunlara yol açabilir.

4. Hijyene dikkat etmek

Ellerin sık yıkanması, diş fırçalama, duş ve ayak hijyeni çok önemlidir. Özellikle yemek öncesi ve tuvalet sonrası temizlik enfeksiyon riskini azaltır. Sigara dumanından uzak durmak da bağışıklık için kritik önemdedir.

5. Stresi yönetmeyi öğrenmek

Aşırı stres bağışıklığı zayıflatır, iyileşmeyi geciktirir ve alerjik hastalık riskini artırır. Çocuklarla etkin iletişim, oyun ve sosyal ilişkiler stresi yönetmelerine yardımcı olarak bağışıklığı güçlendirir.

6. Düzenli egzersiz yapmak

Günlük 1 saat fiziksel aktivite; yürüyüş, koşu, bisiklet, yüzme veya açık hava oyunları bağışıklığı güçlendirir ve zihinsel sağlığı destekler. Egzersiz, kan dolaşımını artırarak vücut savunmasını güçlendirir.

7. Aşılarını düzenli yaptırmak

Rutin aşılar ve özellikle yıllık grip aşısı, bağışıklık sistemini mikroplara karşı önceden hazırlar ve hastalıklara karşı en güçlü korumayı sağlar. Çocuk doktoru kontrollerini aksatmamak önemlidir.

8. Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak

Virüs kaynaklı enfeksiyonlarda antibiyotik fayda sağlamaz. Gereksiz antibiyotik kullanımı bağışıklığı zayıflatır ve vücudu zararlı bakterilere açık hale getirir.

9. Dengeli ve sağlıklı beslenmek

Bağışıklık hücrelerinin gelişimi için protein, demir, çinko, A, C, D ve E vitaminleri ile omega-3’ten zengin gıdalar ve fermente ürünler önemlidir. Şekerli ve işlenmiş gıdalar bağışıklığı baskılar, iltihaplanmayı artırır.

Çocuklarda Löseminin 5 Öncü Sinyali! Uzman Uyardı

Fri, 31 Oct 2025 14:40:01 +0300

Lösemi çocuklarda en sık görülen kanser türü

Dünya genelinde çocuk kanserleri arasında ilk sırada yer alan lösemi, özellikle 2-5 yaş aralığındaki çocuklarda sık görülüyor. Acıbadem Altunizade Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Cengiz Canpolat, anne ve babaların erken farkındalığı sayesinde tedavi başarısının büyük ölçüde arttığını belirtti.

Modern yaşamın getirdiği hava kirliliği, hazır gıdalar, plastik kullanımı ve uzun süreli ekran başında geçirilen zamanın, çocuk sağlığını olumsuz etkilediğine dikkat çeken Canpolat, bu faktörlerin bağışıklık sistemini zayıflatarak lösemi riskini artırdığını vurguladı.

Erken teşhis hayat kurtarıyor

Löseminin sinsice ilerlediğini belirten Prof. Dr. Canpolat, “Yorgunluk, enfeksiyon veya kansızlık gibi belirtilerle karıştırılabiliyor. Oysa erken tanı, tedavi başarısını doğrudan etkiliyor. Erken fark edilen her gün, çocuğun bağışıklık sistemi için büyük kazanım sağlıyor.” dedi.

Tedavide yeni dönem: Hedefe yönelik ilaçlar

Lösemi tedavisinde artık sadece kanser hücrelerine odaklanan ilaçlar kullanıldığını belirten Prof. Dr. Canpolat, “Yeni nesil ilaçlar sayesinde çocuklar tedavi sürecini daha iyi tolere ediyor. Saç dökülmesi, mide bulantısı gibi yan etkiler azalıyor.” ifadelerini kullandı.

Löseminin 5 öncü sinyali

1. Sebepsiz morluklar

Çocuğun vücudunda nedeni belirsiz morluklar oluşuyorsa bu durum ciddi bir uyarı olabilir. Özellikle sık tekrarlayan ve geç iyileşmeyen morluklar göz ardı edilmemeli.

2. Burun ve diş eti kanamaları

Kendiliğinden başlayan, uzun süren veya sık tekrarlayan burun kanamaları, kanın pıhtılaşma sisteminde bozukluk olabileceğini gösterir.

3. Sık tekrarlayan ateş ve enfeksiyonlar

Lösemi hücreleri bağışıklık sistemini baskıladığı için çocuk sık sık ateşlenir veya enfeksiyon geçirir. Uzun süren grip, boğaz iltihabı veya kol-bacak ağrıları varsa dikkat edilmelidir.

4. Lenf bezlerinde büyüme

Boyun, koltuk altı veya kasık bölgesinde şişlikler oluşuyorsa ve bu durum geçmiyorsa, mutlaka Çocuk Onkoloji uzmanına başvurulmalıdır.

5. Bitmeyen halsizlik ve yorgunluk

Enerjik bir çocuğun birden oyunlara ilgisini kaybetmesi, sık dinlenmek istemesi veya solgun görünmesi kansızlıktan öte bir durumu işaret edebilir.

Anne babalara uyarı

Prof. Dr. Cengiz Canpolat, “Ebeveynlerin çocuklarını yakından gözlemlemesi ve en küçük şüphede bile uzman desteği alması, löseminin erken teşhisinde en önemli adım.” diyerek uyardı.

Nefes almak bile zorlaştı: Lahor’da hava kirliliği tehlikeli seviyede

Sat, 25 Oct 2025 13:00:02 +0300

Pakistan’ın ikinci büyük kenti Lahor, son dönemde ölçülen en yoğun hava kirliliği seviyelerine ulaştı. İsviçre merkezli IQAir hava kalitesi izleme grubuna göre, Lahor’un Hava Kalite Endeksi (AQI) 412 seviyesine çıkarak “tehlikeli” kategorisine girdi.

Sis tabakası kenti sardı

Havaların soğumasıyla birlikte Lahor’un üzerine yoğun bir sis tabakası çöktü. Yetkililer ek tedbirler almak için çalışmalar başlatırken, kent sakinleri mevcut önlemlerin yetersiz olduğunu belirtiyor.

Divali kutlamaları etkili oldu

Hava kirliliğinin artmasında Hindistan’daki Divali kutlamaları etkili oldu. Yasak olmasına rağmen havai fişek ve maytapların patlatılması, rüzgar aracılığıyla kirliliğin Lahor’a taşınmasına sebep oldu.

Anız yakımı sorunu

Kentteki hava kirliliği, yılın bu döneminde anız yakılması nedeniyle de artıyor. Pencap Çevre Koruma Ajansı, rüzgarın etkisiyle kirliliğin sınır ötesinden kente ulaştığını belirtiyor.