ABD’de 50 eyalet başsavcısından oluşan koalisyon, Mercedes-Benz USA ile emisyon ihlallerine ilişkin yürütülen soruşturmayı uzlaşmayla sonuçlandırdı. New York Başsavcılığı tarafından yapılan açıklamada, şirketle yaklaşık 150 milyon dolarlık bir anlaşmaya varıldığı bildirildi.

Emisyon Yazılımları Soruşturmanın Odağında

Açıklamada, soruşturmanın Mercedes’in dizel araçlarında emisyon testlerini yanıltmaya yönelik gizli yazılımlar kullandığını ortaya koyduğu belirtildi. Bu yazılımların, hem çevreyi yasa dışı şekilde kirlettiği hem de tüketicileri yanıltarak çevre ve tüketici koruma yasalarının ihlal edilmesine yol açtığı ifade edildi.

Koalisyon, Mercedes’in yüz binlerce dizel araca yerleştirilen bu yazılımlar sayesinde emisyon değerlerini düşük gösterdiğini ve gerçek kullanımda izin verilenden çok daha fazla kirlilik yaydığını tespit etti.

“Temiz” ve “Yeşil” Pazarlama İddiaları

Soruşturma kapsamında Mercedes’in söz konusu dizel araçları “temiz”, “yeşil” ve “ultra düşük emisyonlu” olarak pazarladığı da vurgulandı. Ancak açıklamada, bu araçların tanıtıldığı veya sertifikalandırıldığı şekilde çalışmadığı ve gerçekte çok daha yüksek emisyon salımı yaptığı belirtildi.

Yetkililer, Mercedes’in 2008–2017 yılları arasında, bu yazılımlarla donatılmış 200 binden fazla dizel aracı ABD genelinde sattığını açıkladı.

Uzlaşmanın Mali Detayları

Uzlaşma kapsamında Mercedes-Benz USA’nın:

• 120 milyon doları eyaletlere derhal ödemeyi,

• Kalan 29,7 milyon dolarlık tutarın ise onarılan, piyasadan çekilen veya geri satın alınan her bir etkilenen araç için 750 dolar düşürülmesini kabul ettiği bildirildi.

Bu uzlaşmayla birlikte, uzun süredir devam eden emisyon soruşturmasının hukuki boyutunun kapatıldığı ve eyaletlerin çevre ile tüketici hakları açısından önemli bir kazanım elde ettiği belirtildi.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank), yayımladığı son tahmin raporunda ülke ekonomisine ilişkin beklentilerini güncelledi. Banka, Almanya’da kamu yatırımlarının artması, ücretlerdeki yükseliş ve ihracattaki toparlanma sayesinde gelecek yıldan itibaren kademeli bir ekonomik iyileşme beklediğini açıkladı.

2026 Büyüme Tahmini Aşağı Çekildi

Bundesbank, 2026 yılı için takvim etkisinden arındırılmış GSYH büyüme tahminini yüzde 0,7’den yüzde 0,6’ya düşürdü. Banka, 2027 yılı için yüzde 1,3, 2028 yılı için ise yüzde 1,1 oranında büyüme öngörüyor.

Altı aylık ekonomik görünüm raporunda, Alman ekonomisinin uzun süren durgunluğun ardından kademeli bir toparlanma sürecine girmesinin beklendiği vurgulandı. Kamu yatırımlarındaki artış, çalışan ücretlerindeki yükseliş ve ihracatın büyümeye yeniden katkı sağlamasının bu sürecin temel dinamikleri olacağı belirtildi.

Bundesbank, bu tahminlerin ticaret çatışmaları ve küresel belirsizlikler gibi risklere açık olduğuna da dikkat çekti.

Bu Yıl İçin Sınırlı Büyüme Beklentisi

Raporda, Alman ekonomisinin 2025 yılında yüzde 0,2 büyümesinin beklendiği ifade edildi. Banka, haziran ayındaki önceki tahmininde bu yıl için sıfır büyüme öngörmüştü.

Kamu sözleşmelerinde artışın ilk sinyallerinin görülmeye başlandığı belirtilirken, savunma ve altyapı harcamalarındaki artışın gelecek yıl boyunca büyümeyi destekleyeceği kaydedildi.

ABD’nin uyguladığı yüksek gümrük vergileri nedeniyle son dönemde zayıflayan ihracatın da 2026’dan itibaren yeniden artış göstermesi bekleniyor. Faiz oranlarındaki düşüşle birlikte konut inşaatı yatırımlarının da toparlanacağı öngörülüyor.

Ücret Artışları Tüketimi Destekliyor

Bundesbank raporunda,

“Güçlü bir şekilde artan ücretler ve kademeli olarak iyileşen iş gücü piyasası, reel gelirleri ve dolayısıyla özel tüketimi destekliyor.”
ifadelerine yer verildi.

Raporda ayrıca, kapasite kullanımının artmasıyla birlikte şirket yatırımlarının da genişleyebileceği değerlendirmesi yapıldı.

Enflasyon Beklentileri Yukarı Yönlü Revize Edildi

Bundesbank, enflasyon tahminlerini önceki raporuna kıyasla yukarı çekti. Hizmet sektöründe güçlü ücret artışlarının sürmesi ve enerji fiyatlarındaki düşüşün sınırlı kalması nedeniyle enflasyonun beklenenden daha yavaş gerileyeceği öngörüldü.

Buna göre:

• 2026 için AB uyumlu enflasyon: yüzde 2,2

• 2025 için enflasyon beklentisi: yüzde 2,3

• 2027 için enflasyon tahmini: yüzde 2,1

Bundesbank, haziran ayında 2026 için yüzde 1,5 enflasyon öngörmüştü.

Bütçe Açığı ve Borç Uyarısı

Raporda, savunma ve altyapı harcamalarındaki artış ile vergi indirimlerinin önümüzdeki yıllarda ulusal borcun yükselmesine yol açacağı vurgulandı. Buna göre:

• 2028’e kadar bütçe açığının GSYH’nin yüzde 4,8’ine

• Genel kamu borcunun GSYH’ye oranının yüzde 68’e çıkması bekleniyor.

Nagel: “2026’da Toparlanma Belirginleşecek”

Bundesbank Başkanı Joachim Nagel, raporun sunumunda yaptığı açıklamada,

“Alman ekonomisinde 2026’da tekrar toparlanma görülecek. Önümüzdeki bahardan itibaren büyüme, kamu harcamaları ve ihracattaki canlanma sayesinde belirgin biçimde hızlanacak.”
ifadelerini kullandı.

Nagel, enflasyondaki düşüşün beklenenden yavaş ilerlemesinin temel nedeninin yüksek ücret artışları olduğunu belirterek, yatırımı teşvik eden ve borçlanma kurallarını yeniden düzenleyen reforme edilmiş bir borç freni çağrısında bulundu.

Alman Ekonomisinde Son Durum

Alman ekonomisi:

• İlk çeyrekte: yüzde 0,3 büyüdü

• İkinci çeyrekte: yüzde 0,2 daraldı

• Üçüncü çeyrekte: yüzde 0 büyüme ile teknik resesyondan kaçındı

Yüksek enerji maliyetleri, zayıf küresel talep, ABD’nin gümrük vergileri, Çin’in yerli üretime yönelmesi ve otomotiv sektöründeki çip krizi, ekonomiyi baskılayan temel unsurlar arasında yer alıyor.

Alman hükümeti, altyapı ve savunma harcamalarını artırarak ekonomiyi canlandırmayı hedeflerken, bu politikaların sahaya yansımasının zaman alacağı değerlendiriliyor. Hükümet, 2025 yılı büyüme beklentisini yüzde 0’dan yüzde 0,2’ye yükseltirken, 2026 için yüzde 1,3, 2027 için yüzde 1,4 büyüme öngörüyor.

Avrupa borsaları, merkez bankalarının faiz kararlarına ilişkin beklentiler ve küresel gelişmelerin etkisiyle haftanın son işlem gününü yükselişle kapattı. Yatırımcıların temkinli ancak iyimser duruşu endekslerde pozitif bir kapanışı beraberinde getirdi.

Stoxx Europe 600 Rekor Seviyeyi Gördü

Kapanışta, Avrupa genelini kapsayan gösterge endeks Stoxx Europe 600, yüzde 0,37 değer kazanarak 587,5 puana yükseldi. Endeks gün içinde 588,07 puanla tüm zamanların en yüksek seviyesini test ederek dikkat çekti.

Sektörel bazda bakıldığında, banka hisseleri ortalama yüzde 0,53, savunma sanayi hisseleri ise yüzde 1,46 oranında yükseldi. Otomotiv ve yedek parça endeksi yüzde 0,35, petrol ve gaz şirketleri ise yüzde 0,91 artış kaydetti.

Ülke Endekslerinde Pozitif Kapanış

Avrupa’nın önde gelen borsalarında da yukarı yönlü bir seyir izlendi:

• İngiltere FTSE 100: Yüzde 0,61 artışla 9.897,42 puan

• Fransa CAC 40: Yüzde 0,01 yükselişle 8.151,38 puan

• İtalya FTSE MIB 30: Yüzde 0,47 artışla 44.757,55 puan

• Almanya DAX 40: Yüzde 0,37 yükselişle 24.288,4 puan

Avro/dolar paritesi ise TSİ 20.22 itibarıyla yüzde 0,03 düşüşle 1,172 seviyesinde işlem gördü.

Faiz Kararları ve Jeopolitik Gelişmeler Yakından İzleniyor

Avrupa piyasalarında yatırımcıların ana gündeminde merkez bankalarının yılın son para politikası kararları yer aldı. İngiltere Merkez Bankası, beklentiler doğrultusunda 25 baz puanlık faiz indirimi yaparken; Avrupa Merkez Bankası (ECB), Norges Bank ve Riksbank politika faizlerinde değişikliğe gitmedi.

Bunun yanı sıra, Fransa’daki bütçe görüşmeleri ve Rusya-Ukrayna arasında olası barış müzakereleri de piyasalarda yakından takip edildi. Fransa’da parlamenterler, 2026 Bütçe teklifi konusunda Karma Komisyon’da ortak bir metin üzerinde uzlaşma sağlayamadı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Ukrayna ve ABD’li müzakerecilerin olası bir barış planını görüşmek üzere cuma ve cumartesi günü bir araya geleceğini açıkladı.

Almanya’dan Zayıf Güven ve Revize Tahminler

Makroekonomik veriler cephesinde ise Almanya’dan gelen sinyaller dikkat çekti. Ülkede tüketici güven endeksi, ocak ayı için beklentilerin aksine 3,5 puan düşerek eksi 26,9’a geriledi. Böylece endeks, Nisan 2024’ten bu yana en düşük seviyesine indi ve tüketim odaklı toparlanma umutlarını zayıflattı.

Öte yandan Almanya Merkez Bankası (Bundesbank), 2026 yılına ilişkin büyüme tahminini yüzde 0,7’den yüzde 0,6’ya düşürürken, enflasyon tahminini yukarı yönlü revize etti.

Donald Trump'ın Avrupa ülkelerini “çürüyen” ve Avrupa liderlerini “zayıf” olarak nitelendirmesinin hemen ardından, Avrupa ülkeleri tüm güçleriyle karşılık verdi.

Avrupa Birliği, perşembe günü aldığı cesur bir kararla, Rusya Merkez Bankası’nın AB topraklarındaki toplam değeri 210 milyar euro olan varlıklarını süresiz olarak dondurmak için anlaşmalarda yer alan acil durum maddesini devreye sokma kararı aldı.

Böylece AB, en güçlü kozunu kullanarak, dış müdahaleye karşı direnç gösterdi.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “Bu acımasız saldırı savaşı devam ettiği sürece Rusya’nın maliyetlerinin artacağını Rusya’ya güçlü bir şekilde bildiriyoruz,” dedi. “Bu, Ukrayna’ya da güçlü bir mesaj: Cesur komşumuzun hem savaş alanında hem de müzakere masasında daha güçlü olmasını istiyoruz.”

Varlıkların büyük kısmı, 185 milyar euro, Brüksel’deki merkezi menkul kıymetler deposu Euroclear’da tutulurken, kalan 25 milyar euro beş üye devletin bankalarına yayılmış durumda.

Şimdiye kadar, fonlar geleneksel yaptırım rejimi kapsamında dondurulmuştu ve bu rejimin her altı ayda bir üye devletlerin oy birliğiyle yenilenmesi gerekiyordu.

Tüm Rusya yaptırım paketleri şimdiye kadar yenilenmiş olsa da, süreç giderek kırılgan hale gelmişti. Bu yılın başlarında Macaristan, yenilemeyi iki kez veto etmekle tehdit ederek büyükelçileri bir yarışa sokmuş ve Şubat 2022’den bu yana özenle oluşturulan kısıtlamaların tamamen çökmesini önlemeye çalışmıştı.

Bu deneyim herkesin zihninde ağır bir yük bırakmıştı. Aylar sonra Avrupa Komisyonu, Rus varlıklarını sıfır faizli bir tazminat kredisine dönüştürme yönünde iddialı bir öneri sunduğunda bu anılar hâlâ tazeydi.

Eşi görülmemiş krediyle ilgili soruların çoğu, 210 milyar euroluk fonun istenmeyen vetolar ve kazara serbest bırakılmalardan nasıl korunacağına odaklanıyordu. Başlıca endişe, paranın bir gecede serbest bırakılması durumunda Euroclear’da bir likidite krizine yol açabileceği ve Euro Bölgesi'ni sarsabileceği yönündeydi.

Jeopolitik çıkarlar

Geniş destekle geçen kararın ardından, üye devletler, ele geçirilen varlıkları Rusya Merkez Bankası’na iade edemeyecek.

210 milyar euro, yalnızca Rusya’nın Ukrayna’ya karşı saldırgan savaşını sona erdirmesi ve eylemlerinin artık Avrupa ekonomisini tehdit etmemesi durumunda serbest bırakılacak.

Devlet fonlarını serbest bırakmak için yeni bir nitelikli çoğunluk gerekecek.

Pratikte, bu düzenleme oldukça yüksek bir eşik belirliyor ve yakın zamanda karşılanması olası görünmüyor. Her ne kadar resmî bir süre belirtilmese de, varlıklar fiilen süresiz olarak dondurulmuş olacak.

Veto yetkisini etkin şekilde kullanan Macaristan Başbakanı Viktor Orban, 122. Maddenin kullanılmasını “Brüksel diktatörlüğü” olarak kınadı ve ülkesinin “hukuka uygun düzeni geri getirmek için elinden gelen her şeyi yapacağını” belirterek dava açmayı ima etti.

Buna karşılık, yetkililer ve diplomatlar haberi memnuniyetle karşıladı. Birçok kişi için bu, oy birliği yükü olmadan AB dış politikasının nasıl olabileceğine dair cazip bir önizleme sundu; oy birliği, kolektif eylemi sık sık engelliyor ve bloğu küresel sahnede geri bıraktırıyordu.

Kıdemlı bir diplomat, “Kredi varlıklarını altı ayda bir uzatıp uzatamayacağımız tartışmasını durduracak yasal bir yol bulmamız iyi oldu,” dedi. “Çünkü her seferinde, Budapeşte’deki birinin kaprisine bağlı olarak şantaj yapılabilecek bir pozisyonda oluyorduk. Şimdi varlıkları güvenli bir şekilde dondurmanın sağlam bir yoluna sahibiz.”

Bu geçici çözüm, AB’nin, ABD ve Rusya’nın sızdırılan 28 maddelik barış planında önerdiği şekilde egemen varlıkları erken serbest bırakma girişimlerine karşı direnmesine olanak tanıyor.

Söz konusu plan, varlıkları iki ayrı yatırım aracına bölmeyi ve hem Washington hem de Moskova’nın ticari çıkarına sunmayı öngören tartışmalı bir fikri içeriyordu. Bu, Batılı müttefiklerin bugüne kadar benimsediği hesap verebilirlik misyonunun dramatik bir tersine dönüşüydü.

28 maddelik plan, AB liderlerini sarstı ve Avrupa olmadan Avrupa hakkında kararlar almak isteyen Beyaz Saray’ı kamuoyunda kınamak için birlik olma telaşını başlattı.

Başlangıçta, zirveler düzenlediler ve açıklamalar yaptılar, ancak somut bir sonuç elde edemediler. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Avrupa’nın kararlı durmasını savunan bir köşe yazısı yayımladı.

“Bunu ciddiye alıyorsak, saldırgan bir devletin mali kaynaklarının, kendi hukukumuzun yetki alanında ve kendi para birimimizde yasal olarak dondurulmuş olanlarının ne olacağına Avrupa dışı devletlerin karar vermesine izin veremeyiz,” diye yazdı.

Avrupa Birliği ülkeleri, 150 euronun altındaki tüm paketlere 3 euroluk vergi getirilmesi konusunda cuma günü anlaşmaya vardı. Kararın amacı, Avrupa pazarına milyarlarca düşük maliyetli ürün satan Çin merkezli e-ticaret platformları Temu ve Shein’in artan hakimiyetini sınırlamak.

“E-ticaret hızla büyürken dünya da hızla değişiyor; bu nedenle aynı hızda ilerleyebilmek için doğru araçlara ihtiyacımız var,” diyen AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič, kararın AB sınırları içinde adil rekabeti sağlamak için kritik önemde olduğunu söyledi.

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girecek düzenleme, ürün başına değil paket başına uygulanacak. Bu da şu anlama geliyor: Bir müşteri üç ürünü tek bir paket içinde alırsa vergi 3 euro olacak; ürünler üç ayrı paketle gönderilirse her paket için ayrı ayrı vergi uygulanacak.

AB’ye giren düşük değerli e-ticaret paketlerinin sayısı son yıllarda keskin bir artış gösterdi. Avrupa Komisyonu verilerine göre sadece 2024 yılında 150 euronun altındaki 4,6 milyar euroluk ürün ithal edildi; bu da günde ortalama 12 milyon paket anlamına geliyor.

Bu rakam, 2023’teki 2,3 milyar euro ve 2022’deki 1,4 milyar euroya kıyasla büyük bir sıçramayı temsil ediyor.

Mevcut kurallar uyarınca 150 euronun altındaki ürünlerde gümrük vergisi istisnası bulunuyordu. Ancak AB, bu istisnanın kaldırılması konusunda prensipte anlaşmaya varmıştı.

Cuma günü alınan karar, AB’nin bu istisnayı kalıcı şekilde nasıl ortadan kaldıracağına ilişkin uzun vadeli bir çözüm bulunana kadar geçici olarak uygulanacak.

Alman Yeşiller Partili siyasetçi Wolfram Günther, Aşağı Saksonya’nın elinde bulunan mevcut paya benzer şekilde Saksonya eyaletinin Volkswagen’den pay satın alması fikrini gündeme getirdi.

"Yüzde 1’lik bir payla birlikte denetim kurulunda bir koltuk talep ederiz," enerji, iklim koruma, çevre ve tarımdan sorumlu eski eyalet bakanı Günther, Saksonya’daki yerel medya kuruluşlarına konuştu.

"Volkswagen’in yüzde 1’lik payı şu anda yaklaşık yarım milyar avroya mal oluyor. Eyalet, özellikle paylar kademeli olarak artırılırsa, bu büyüklükte bir pay için gerekli kaynaklara hiç kuşkusuz sahip," diye sürdürdü Çarşamba günü yayımlanan açıklamasında.

Zwickau, Chemnitz ve Dresden’de fabrikalar işleten Volkswagen Sachsen GmbH, 11 binin üzerinde kişiyi istihdam ediyor ve geniş bir yerel tedarikçi ekosistemini ayakta tutuyor; bu da onu Saksonya ekonomisinin temel taşlarından biri yapıyor.

Bu, Volkswagen’in maliyet düşürme ve yeniden yapılandırma hamlesi yürüttüğü; 2030’a kadar planlanan on binlerce işten çıkarmanın gündemde olduğu bir döneme denk geliyor.

Saksonya’daki tesisler maliyet düşürmenin en ağır yükünü üstlenecek gibi görünüyor; örneğin Zwickau fabrikası için önemli kısıntılar planlanıyor ve iki önemli model serisinin üretimi Aşağı Saksonya’daki Wolfsburg’a kaydırılacak.

Related Papa XIV. Leo, Volkswagen Arena’da ayini kutluyor

Günther ve genel olarak Saksonya, Almanya’nın sanayi bölgesinin iklim teknolojileri ve e-mobiliteye odaklanması için bastırdı. VW’nin Zwickau tesisi, grubun tamamen elektrikli otomobil üretimine geçen ilk fabrikası oldu.

Yeşiller, Dresden’deki Saksonya parlamentosunda kilit bir aktör ve yerel CDU-CSU azınlık hükümeti, iki yıllık bütçeyi geçirmek için Yeşiller’in desteğine halihazırda dayandı; Yeşiller bu desteği VW’de yüzde 1’lik bir pay elde etmek için kaldıraç olarak kullanabilir.

"Yerel sanayi ve ticaret odalarından eyalet hükümetine kadar tüm kilit kişilerle görüşüyorum," dedi Günther.

VW’nin ana karar alma merkezi Aşağı Saksonya’daki Wolfsburg’da olsa da, iş kayıplarının sonuçları Saksonya’da ağır etkiler yaratabilir.

Aşağı Saksonya, VW’nin sermayesinin yüzde 11,8’ine, oy haklarının yüzde 20’sine sahip ve özel bir yasal güvence sayesinde kritik kararları bloke edebiliyor.

Volkswagen’in özelleştirildiği 1960 yılında Bundestag, federal düzeyde ‘Volkswagen Yasası’nı kabul etti; bu özel yasa, federal hükümete ve özellikle Aşağı Saksonya eyaletine, VW’de sıradan hissedarlardan çok daha fazla etki ve engelleyici azınlık hakkı tanıdı.

Başlangıçta herhangi bir hissedarın oy hakkını yüzde 20 ile sınırlıyor ve büyük kararlar için, diğer Alman şirketlerinde görülen yüzde 75 yerine, sermayenin yüzde 80’inden fazlasının onayını şart koşuyordu.

O tarihten sonra AB mahkemelerindeki itirazlar üzerine yasanın bazı bölümleri yumuşatıldı; ancak uygulamada Aşağı Saksonya’nın yaklaşık yüzde 20’lik oy hakkı, VW’deki kritik adımlar üzerinde fiili bir veto yetkisi sağlamaya devam ediyor.

Almanya için Alternatif (AfD), özellikle Chemnitz ve Saksonya’nın birçok diğer kentinde, Saksonya parlamentosunda ikinci büyük parti konumunda.

Analistler, partinin Doğu Almanya’daki gücünü uzun süredir sanayisizleşmeye duyulan hayal kırıklığına, ihmal edildiği algısına ve Doğu Almanya’da yaşam standartlarının düşeceği korkusuna bağlıyor; VW ve tedarikçilerinde yaşanacak geniş çaplı iş kayıpları bunların hepsini daha da keskinleştirebilir.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, perşembe günü Ankara'da Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) 29. Olağan Genel Kurulu'nda asgari ücret tartışmalarına değindi.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun yarın ilk toplantısını yapacağını hatırlatan cumhurbaşkanı, “Komisyon çalışmalarında işverenleri temsilen yer alan TİSK heyetinden ellerini taşın altına koymalarını bekliyorum. İşçi kardeşlerimize yönelik atacağınız her olumlu adım; verimlilik, kazanç ve bereket olarak dönecektir. Hep söylerim; kefenin cebi yok.” dedi.

Erdoğan "Dünya değişirken, küreselleşme tüm hızıyla devam ederken işletmelerimizin ve işverenlerimizin bu yeni gerçekliğe uyum sağlaması kritik önemdedir." dedi.

Cumhurbaşkanı ayrıca işçi ve işveren arasındaki ilişkilerin adil olmasının "kendileri için vazgeçilmez olduğunu" belirterek "Bu ilişki sağlıklı bir zemine oturtulmadığında sömürü ve adaletsizliğe giden yol önümüzde açılacaktır. İşçi ve işveren arasındaki ilişkilerde baktığımız yer hak, adalet eksenindedir. Kimsenin mağdur olmadığı bir sistem hepimizin önceliğidir." ifadelerini kullandı.

Yaşanan iş kazaları

Cumhurbaşkanı, özellikle son dönemde ülke gündemine oturan iş kazalarına da değindi.

"Zaman zaman hepimizin içini acıtan, millet olarak yüreklerimizi dağlayan, çok üzücü iş kazaları meydana geliyor." diyen Erdoğan, "İzmir-Konak, Beşiktaş-Gayrettepe, Bolu-Kartalkaya ve en son Kocaeli-Dilovası facialarında olduğu gibi ihmali olan kim varsa, kamu ve belediye görevlileri dahil, kimsenin gözünün yaşına bakmıyoruz" diye ekledi.

"Sadece bu yıl içinde yüreklerimizi yakan kazaları dikkate aldığımızda, daha fazla gayret etmemiz, işi daha sıkı tutmamız gerektiği anlaşılıyor. Şayet ihmal, özensizlik, dikkatsizlik veya daha fenası kar hırsı sebebiyle tek bir emekçimizin bile canı yanıyor, burnu kanıyorsa, bunun vebalini başta işverenlerimiz olmak üzere, hiçbirimiz taşıyamayız. Her türlü tedbirin alınmasını sağlayacak, insan hayatını ilgilendiren böyle bir konuda işi asla şansa bırakmayacağız."

Yeni asgari ücret tartışmaları

Yeni asgari ücret rakamının 31 Aralık'a kadar belirlenmesi ve kamuoyuyla paylaşılması hedefleniyor. Belirlenecek yeni ücret, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek.

Komisyonda normalde; işçi tarafını temsilen Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ), işveren tarafını temsilen Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını temsilcileri yer alıyor. Diğer bir deyişle işçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan komisyonda, işveren heyetini TİSK, işçi heyetini ise TÜRK-İŞ temsil ediyor.

Öte yandan bu yıl işçi temsilcileri masada yer almayacak. Zira TÜRK-İŞ, hükümet ve işveren temsilcilerinin birlik olup "istedikleri kararı geçirebildiğini" söylüyor.

Türkiye, Avrupa genelinde asgari ücretle çalışma oranında ilk sırada

Eurostat’a göre, Avrupa Birliği’ndeki 21 ülkede yaklaşık 13 milyon çalışan asgari ücret ya da daha düşük bir gelir elde ediyor. Avrupa Komisyonu, tüm çalışanlara insana yakışır bir yaşam standardı sağlamak amacıyla adil ve yeterli asgari ücretleri destekliyor.

Türkiye, Avrupa’daki ülkeler arasında asgari ücretli çalışan oranı bakımından açık ara en üst sırada yer alıyor. 2022 verileri baz alınarak yapılan hesaplamalara göre, 2024'te Türkiye’de yaklaşık 11,2 milyon kişi asgari ücretle çalıştı. Bu sayı, 21 AB ülkesinin toplamındaki 12,8 milyon çalışandan yalnızca 1,6 milyon daha az.

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) verilerine göre, 2022 yılında Türkiye’de çalışanların yüzde 37,5’i asgari ücret ya da daha düşük gelir elde etti. Bu oran, Avrupa Birliği ortalamasının üç katından fazla.

Eurostat’ın 2010’ların ortalarında yayımladığı tahminlerde Türkiye’deki asgari ücretli oranı yüzde 43 olarak hesaplanmış, 2020 yılında da benzer oranlar rapor edilmişti.

İstanbul’da düzenlenen 5. Finansın Geleceği Zirvesi ve Para Sohbetleri programının kapanış oturumunda konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye ekonomisinin yeni bir evreye geçtiğini ve önümüzdeki süreçte "enflasyonun kalıcı olarak tek haneye ineceğini" belirtti.

Hem vatandaşların hem de reel sektörün bu iyileşmeyi hissedeceği bir döneme girildiğini vurgulayan Bakan Şimşek, "Bu dönem, enflasyonun tek haneye düşeceği bir dönem," diye konuştu.

Konuşmasında ekonomi programının ana çerçevesinin korunduğunu belirten Şimşek, hedeflerini şu sözlerle açıkladı:

“Bizim uygulamakta olduğumuz bir program var. Önceliklerimizde bir değişiklik yok. Enflasyonun tek haneye indirilmesi ve sürdürülebilir cari denge şeklinde ifade edilebilir. Vatandaşlarımızın ve reel sektörün hissedeceği bir döneme giriyoruz. Bu dönem, enflasyonun tek haneye düşeceği bir dönemden bahsediyoruz.”

Şimşek, bu çerçevenin 2027’ye kadar uzanan bir dönemi kapsadığını belirterek, cari açığın yüzde 1 ve altına düşürüleceği bir yapıya geçileceğini söyledi ve “Dolayısıyla üçüncü evre en kritik evre” ifadeleriyle sürecin önemini vurguladı.

Related TÜRK-İŞ: Yoksulluk sınırı 92.000 TL'yi aştı, son iki yılda yüzde 107 artış yaşandı

OVP'ye göre 2027'de yüzde 9, 2028'de yüzde 8 enflasyon

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan ve Resmi Gazete’nin 8 Eylül 2025 tarihli sayısında yayımlanan üç yıllık Orta Vadeli Program'da (OVP) enflasyonun ancak yüzde 9 ile 2027 yılında tek haneli sayılara düşmesinin beklendiği belirtilmişti.

2024 yılında yayımlanan OVP'de tek haneli enflasyon hedefi 2026 yılı için yüzde 9,7 olarak tahmin edilmişti. Ancak 2025 Eylül ayında açıklanan son OVP ile 2026 yılı enflasyon tahmini yüzde 16 olarak revize edildi ve tek haneli enflasyon hedefi de 2027 yılına ertelendi.

2024 OVP'sinde yüzde 17,5 olarak belirlenen 2025 enflasyon tahmini, 2025 OVP'sinde yüzde 28,5 olarak revize edilmişti.

Son OVP'ye göre enflasyonun 2028 için yüzde 8 olması bekleniyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından geçtiğimiz haftalarda kasım ayı enflasyonu yüzde 31,07 olarak açıklanmıştı. Yıl sonunun yüzde 28,5 enflasyon oranıyla kapatılıp kapatılmayacağı ise 3 Ocak 2026'da belli olacak.

'Kira artışları normalleşecek'

Türkiye ekonomisinde enflasyonu yukarı çeken en önemli unsurlardan birinin kira artışları olduğunu belirten Şimşek, deprem bölgesindeki konut ihtiyacının da büyük ölçüde giderildiğini söyledi.

“Ekonomik büyümede bir toparlanma var" diyen Şimşek şöyle devam etti:

"Büyüme yüzde 5,5 civarında. Deprem bölgesinde konut açığını giderdik. Şu anda planlanan ve uygulamakta olduğumuz 500 bin sosyal konut olmak üzere yaklaşık 1.4 milyon konut seferberliği var. İnşallah önümüzdeki iki yılda da tamamlanır.”

Uzun süre uygulanan yüzde 25’lik kira artış sınırının kalktığını hatırlatan Bakan Şimşek, “Enflasyonu yüzde 30'un üzerinde tutan en önemli faktör kira enflasyonu. Önümüzdeki dönemde kira artışları normalleşecek. Önümüzdeki dönemde konut arzının artması ile birlikte kira enflasyonunda normalleşme gerçekleşecek," değerlendirmesinde bulundu.

'Bütçe açığı yüzde 3 civarına inecek'

Mali disiplinde öngörülenin üzerinde bir iyileşme yaşandığını söyleyen Bakan Şimşek, “Bu sene bütçe açığı çok büyük ihtimalle yüzde 3 civarına inecek. Bütçedeki iyileşme öngördüğümüzden daha iyi gidiyor, büyük ihtimalle yılı hedefe yakın tamamlayacağız,” diye konuştu.

Açığın azalmasının piyasa borçlanmasını da düşüreceğini belirten Şimşek, “Bütçe açığı azaldıkça biz piyasadan daha az borçlanacağız özel sektöre daha fazla kaynak bırakacağız,”

Şimşek ayrıca, Türkiye’nin son üç yılda depremin etkileri nedeniyle 90 milyar dolar harcadığını hatırlatarak, “2025'te bütçe hedeflerini tutturmuş olacağız,” dedi.

Eğitimde kural bazlı fiyatlandırmaya gidiyoruz'

Üniversite ücretlerinde özellikle vakıf üniversitelerinde görülen yüksek artışlara da dikkat çeken Bakan Şimşek, “Eğitimde kural bazlı fiyatlandırmaya gidiyoruz. Vakıf üniversitelerinde enflasyonun çok üzerinde bir artışlar gördük,” diye konuştu.

Bu düzenlemeyle kira ve eğitim maliyetlerinde aşağı yönlü bir eğilimin başlayacağını belirterek, “Bu kira ve eğitim olmak üzere iki kalemde aşağı yönlü bir trende gireceğiz,” dedi.

Fed, çarşamba günü üst üste üçüncü kez faiz indirimine gitti. 25 baz puanlık düşüşle beraber, politika faizi 3,50-3,75 aralığına çekilmiş oldu.

Öte yandan, önümüzdeki aylarda faizin sabit tutulabileceği sinyalleri verildi.

Bu durum, borçlanma maliyetlerinde sert indirimler talep eden ABD Başkanı Donald Trump’ın tepkisini çekebilir.

İki günlük toplantının ardından yayımlanan açıklamada, Fed’in politika faizini önümüzdeki aylarda değiştirmeyebileceği belirtildi.

Ayrıca açıklanan 3 aylık ekonomik tahminlerde, Fed yetkilileri gelecek yıl yalnızca bir faiz indirimi öngördü.

3,50 - 3,75 bandı son üç yılın en düşük seviyesi olurken, bu değerin ev kredisinden taşıt kredisine varıncaya dek geniş bir yelpazeye doğrudan yansıdığı biliniyor.

Komitede derin görüş ayrılıkları

Oylamada üç guvernör indirim kararına karşı çıkarken, iki yetkili faizin sabit tutulmasını istedi.

Trump'ın eylül ayında atadığı Stephen Miran ise 50 baz puanlık bir indirimden yana oy kullandı.

Son toplantı, Fed için daha tartışmalı bir dönemin başlangıcı olabilir.

Yetkililer, istihdamı desteklemek için daha fazla indirim isteyenlerle, enflasyon hedefin üzerinde olduğu için faizi sabit tutmak isteyenler arasında bölünmüş durumda.

Enflasyon açıkça kontrol altına alındığını göstermedikçe veya işsizlik kötüleşmedikçe bu ayrılıkların sürmesi bekleniyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan başkanlığında toplanan Para Politikası Kurulu (PPK) perşembe günü aralık ayında politika faizinin 150 baz puan indirilmesine karar verdi.

Böylece yüzde 39,5 seviyesinde olan politika faizi, yüzde 38 seviyesine gerilemiş oldu.

PPK, Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 42,5’ten yüzde 41'e, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 38’den yüzde 36,5'e indirdi.

TCMB, faiz indirim kararına eşlik eden açıklamasında, kasım ayında enflasyonun özellikle gıda fiyatlarının etkisiyle beklentilerin altında gerçekleştiğini vurguladı.

Enflasyonun ana eğiliminin eylüldeki yükseliş sonrası ekim ve kasım aylarında bir miktar gerilediğini, üçüncü çeyrek büyümesinin tahminleri aştığını ve son çeyrek göstergelerinin talebin dezenflasyona destek vermeyi sürdürdüğü belirtildi.

Açıklamada, beklentilerde ve fiyatlama davranışlarında iyileşme sinyalleri olsa da bu alanların hâlen risk oluşturmaya devam ettiği vurgulandı.

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşunun talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyonu güçlendireceğini ifade eden TCMB, politika faizinde atılacak adımların enflasyon görünümü, gerçekleşmeler, ana eğilim ve beklentiler doğrultusunda, ara hedeflerle uyumlu sıkılıkta belirleneceğini açıkladı.

TCMB ayrıca, enflasyonun ara hedeflerden belirgin şekilde sapması hâlinde para politikasının yeniden sıkılaştırılacağını duyurdu.

Döviz piyasasında hareketlilik

Saat 14.00'de açıklanan faiz kararından önce döviz piyasalarında da hareketlilik yaşandı. Euro/TL ilk kez 50 TL seviyelerini test etti. Dolar/TL kurunda da benzer bir yükselme yaşanırken dolar 42,65 TL'ye çıkarak işlem gördü.

Ekim ayında yapılan PPK toplantısında, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı 100 baz puanlık indirimle yüzde 40,5'ten yüzde 39,5'e düşürülmüştü.

Anadolu Ajansı Finans tarafından yapılan beklenti anketinde yer alan toplam 38 ekonomistin 14'ü politika faizinin 100 baz puan indirileceği yönünde tahmin belirtmişti.

17 ekonomist ise 150 baz puan ve diğer 7 ekonomist ise 200 baz puan indirileceği öngörüsünde bulunmuştu.

Ekonomistlerin TCMB kararına ilişkin beklentilerinin ortalaması ise 150 baz puan indirimle faizin yüzde 38'e çekileceği yönünde oldu.

Politika faizi, hem mevduat hem kredi faizlerini belirleyerek borçlanmanın maliyetini etkiliyor ve böylece vatandaşın günlük yaşamında doğrudan belirleyici oluyor.

Enflasyon hedeflerine yaklaşıldığında ise merkez bankaları genellikle faizleri sabit bırakmayı ya da indirime gitmeyi tercih ediyor; bunun temel amacı, harcamaları canlandırmak ve ekonomik büyümeyi desteklemek.

TÜİK’in açıkladığı verilere göre kasım ayında tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,87, yıllık ise yüzde 31,07 oranında yükseldi.

Buna karşılık, bağımsız akademisyenlerin oluşturduğu Enflasyon Araştırma Grubu'nun (ENAG) hesaplamaları aynı ay için aylık enflasyonu yüzde 2,13, yıllık enflasyonu ise yüzde 56,82 seviyesinde gösterdi.

Küresel faiz indirimi trendi

TCMB, 2025 yılı boyunca para politikasında kademeli bir gevşeme sürecine giderek altı ayrı toplantıda faiz indirimine gitti.

Ocak ayında politika faizi yüzde 47,5’ten yüzde 45’e, Mart’ta yüzde 45’ten yüzde 42,5’e düşürüldü.

Nisan ayında yapılan artış ve sonrasındaki bekleme dönemlerinin ardından temmuz ayı toplantısında bu kez yüzde 46’dan yüzde 43’e çekildi.

Yılın son çeyreğinde gevşeme hız kazanırken, eylül ayında faiz yüzde 43’ten yüzde 40,5’e, ekim ayında ise yüzde 40,5’ten yüzde 39,5’e, aralık ayında ise yüzde 39,5'ten yüzde 38'e indirildi.

Böylece TCMB, Ocak 2025’ten Aralık 2025’e kadar politika faizinde toplam 950 baz puanlık bir indirim gerçekleştirmiş oldu.

ABD Merkez Bankası (Fed) ise çarşamba günü politika faizini 25 baz puan düşürerek yüzde 3,5-3,75 aralığına çekti.

Aralık toplantısıyla birlikte faiz indirim döngüsünü sürdüren Fed, bu yıl politika faizinde üçüncü kez gevşemeye gitmiş oldu.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) da Haziran 2024’te başlattığı gevşeme döngüsünde ilk olarak mevduat faizini yüzde 4,00’ten yüzde 3,75’e indirdi.

Related 'Avrupa’nın varoluş krizi': ECB Başkanı Lagarde’dan acil reform çağrısı

Yılın geri kalanında ve 2025 boyunca aldığı kararlarla bu oranı kademeli olarak yüzde 3,50’ye, ardından yüzde 3,25’e, daha sonra da yüzde 3,00’e çekti.

Sonraki toplantılarda faiz indirimlerine devam eden ECB, mevduat faizini aşamalı biçimde yüzde 2,75, yüzde 2,50, yüzde 2,25 ve son olarak yüzde 2,00 seviyesine kadar düşürdü.

Alman Kimya Sektörü Daralmaya Devam Ediyor

Almanya’nın üçüncü büyük endüstrisi olan kimya-ilaç sektörü, 2025 yılını düşük üretim, azalan satışlar ve sertleşen rekabet koşullarıyla geçirdi. Yaklaşık 1900 şirketi temsil eden Alman Kimya Sanayi Birliği (VCI), yayımladığı raporda sektörün yıl genelinde yüzde 1 satış kaybı yaşayarak 220 milyar avroya gerilediğini açıkladı. Üretimde ise yüzde 0,5’lik düşüş kaydedildi.

Kapasite Kullanımı Tarihi Düşük Seviyelerde

Rapora göre kimya fabrikalarının kapasite kullanımı yüzde 70 seviyesine gerileyerek tarihsel dip noktasına indi. Sektördeki istihdam da yüzde 0,5 azalarak 478 bin çalışana düştü. Kimya üretimi bu yıl yüzde 2,5 daralırken, ilaç sektörü yüzde 3 büyüme kaydetti.

2026 İçin Umut Yok: Üretim Yeniden Daralacak

VCI, gelecek yıl için de karamsar bir tablo çiziyor. Kimya sektöründe üretimin yüzde 1 küçülmesi, ilaç tarafında ise yalnızca yüzde 1,5 büyüme bekleniyor. Rekabetçi olmayan enerji maliyetleri, karmaşık regülasyonlar ve yavaş onay süreçleri toparlanmayı engelleyen başlıca faktörler arasında gösteriliyor.

VCI Başkanı Markus Steilemann, sektörün adeta “SOS verdiğini” söyleyerek Almanya'nın kayıpları durdurmak için acil ve kapsamlı ekonomik düzenlemelere ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

Çin ve ABD Baskısı Sektörü Zorluyor

Alman kimya endüstrisi, yurt içinde artan maliyetlerin yanı sıra küresel piyasada da baskı altında. Çin’in kendi kendine yetme politikasıyla Avrupa’dan ithalatı azaltması, ABD’nin yeni gümrük tarifeleri ve küresel talep daralması sektördeki belirsizliği artırıyor.

BASF gibi dev şirketler bile maliyet azaltma programlarına giderken, işten çıkarmalar da gündemdeki yerini koruyor.

Ford ve Renault Avrupa İçin Uygun Fiyatlı Elektrikli Araç Üretecek

ABD merkezli otomotiv devi Ford ile Fransız üretici Renault, Avrupa’daki müşterilere daha ulaşılabilir fiyatlarla elektrikli otomobil sunmak amacıyla önemli bir ortaklığa imza attı. Şirketler tarafından yapılan ortak açıklamaya göre, iki marka hem binek hem de ticari araç pazarına yönelik stratejik bir iş birliği başlattı.

Üretim Fransa’da Yapılacak

Ford tarafından tasarlanan ve Renault ile birlikte geliştirilen iki farklı elektrikli Ford modeli, Fransa'nın kuzeyindeki Douai fabrikasında üretilecek. Bu iş birliği kapsamında geliştirilen ilk aracın 2028 yılının başlarında satışa sunulması hedefleniyor. Yeni modeller, Ford’un Avrupa’da elektrikli araç alanında başlatacağı geniş ürün atağının ilk adımı olacak.

Hafif Ticari Araçlarda da Yeni Ortaklık

Elektrikli binek otomobillerin yanı sıra, iki şirket hafif ticari araçlar alanında da iş birliği için niyet mektubu imzaladı. Buna göre, her iki markanın hafif ticari araç segmentinde ortak geliştirme ve üretim fırsatları araştırılacak.

Ford ve Renault’nun bu stratejik ortaklığı, Avrupa’da elektrikli araç pazarının daha rekabetçi ve erişilebilir hale gelmesine katkı sağlamayı hedefliyor.

Rekor zirveler ve sert satış dalgalarıyla geçen 2025, dünyanın en büyük kripto parası Bitcoin için tam anlamıyla bir 'roller coaster' (inişli çıkışlı lunapark treni) yılı oldu. Bitcoin, 2022’den bu yana ilk kez bir seneyi, yıllık bazda düşüşle kapatma riskiyle karşı karşıya.

Küresel hisse senedi piyasaları da benzer şekilde çalkantılı bir yıl geçirdi. Gümrük tarifeleri, faiz oranları ve olası bir yapay zekâ balonuna ilişkin endişeler, endekslerin art arda rekor kırıp ardından geri çekilmesine neden oldu. Hisseler yıl genelinde çoğunlukla artıda olsa da Bitcoin’in hisse senetleriyle olan korelasyonu bu yıl belirgin biçimde güçlendi.

Analistlere göre, geleneksel bireysel ve kurumsal yatırımcıların kripto paralara yönelmesiyle birlikte Bitcoin’in fiyat hareketleri giderek hisse piyasalarındaki duyarlılığı daha yakından takip eder hale geldi. Bu eğilimin 2026’da daha da güçlenebileceği, kripto paraların para politikası değişimleri ve yapay zekâ hisselerinin yüksek değerlemelerine dair tedirginlik gibi riskli varlıkları etkileyen faktörlere daha sıkı bağlanabileceği ifade ediliyor.

Reuters'a konuşan kripto algoritmik işlem şirketi Wintermute’ta masa stratejisti olan Jasper De Maere, “Kriptonun daha geniş hisse piyasalarına tepki vermesi 2025 boyunca tutarlı bir tema oldu,” dedi.

Bitcoin pazartesi günü 89 bin dolar civarında seyrediyordu.

Trump etkisi

ABD Başkanı Donald Trump’ın seçilmesiyle yükselişe geçen kripto paralar, nisan ayında Trump’ın gümrük tarifelerini açıklamasının ardından hisse senetleriyle birlikte sert düşüş yaşadı, ancak kısa sürede toparlandı. Bitcoin, ekim ayı başında 126 bin doların üzerine çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü.

Ancak bu zirveden sadece birkaç gün sonra, 10 Ekim’de Trump’ın Çin ithalatına yeni bir gümrük vergisi açıklaması ve kritik yazılımlara ihracat kontrolü tehdidinde bulunması piyasayı yeniden sarstı. Kaldıraçlı kripto pozisyonlarında 19 milyar doların üzerinde tasfiye gerçekleşti. Bu, kripto tarihindeki en büyük likidasyon (para ve benzeri birimlere dönüşüm) olarak kayda geçti.

Bitcoin o günden bu yana toparlanmakta zorlandı ve kasım ayında, 2021 ortasından bu yana en sert aylık düşüşünü yaşadı. Ancak analiz platformu Derive.xyz’ye göre, piyasada kötümserlik bir miktar azaldı.

Geçen haftanın sonu itibarıyla yatırımcılar, Bitcoin’in yılı 80 bin doların altında kapatma ihtimalini yüzde 15 olarak fiyatlıyordu. Bu oran birkaç hafta önce yüzde 20 seviyesindeydi.

Dünyanın en büyük bitcoin tutma şirketi olan Michael Saylor’ın Strategy’si, 30 Ekim’e kadar Bitcoin’in bu yıl 150 bin dolara ulaşacağını öngörüyordu. Standard Chartered analistleri ise geçen yıl, Bitcoin’in 2025 sonuna kadar 200 bin dolara çıkacağını tahmin etmişti. Bunda bitcoin ETF’lerine yönelik güçlü girişlerin etkili olacağı düşünülüyordu.

Ancak artık ton değişti. Strategy CEO’su Phong Le, geçen ay katıldığı bir podcast’te olası bir 'bitcoin kışı' uyarısında bulundu. Standard Chartered da ekim ayında, Bitcoin’in 100 bin doların altına düşebileceğini, ancak bunun son kez görülebilecek bir seviye olabileceğini öngördü.

Faiz indirimleri belirleyici olacak mı?

Hisse senetlerinde olduğu gibi kripto paralar da giderek faiz patikasına daha duyarlı hale geliyor. Fidelity’nin geçen yılki araştırmasına göre, ABD Merkez Bankası (Fed) faiz indirdiğinde Bitcoin’in mutlaka yükseldiğini gösteren güçlü bir tarihsel veri bulunmasa da, analistler kriptonun merkez bankasının güvercin sinyalleriyle birlikte genellikle yükseldiğini gözlemliyor.

Ekim ayından itibaren gelen şahin Fed mesajlarının Bitcoin üzerinde baskı yarattığına dikkat çekiliyor. O tarihten bu yana açıklanan yeni ekonomik veriler, piyasalarda bu hafta 25 baz puanlık bir faiz indirimi ihtimalini yüzde 86’ya yükseltti.

Analistlere göre bu faiz kararı ve yapay zekâ hisselerinin seyri, kısa vadede kripto fiyatları için temel belirleyiciler olacak.

Maximum Frequency Ventures’ın kurucu ortağı Mo Shaikh, “Fed’in bu senaryoda parasal genişlemeyi desteklemesi, kripto piyasalarının dikkatle izleyeceği en önemli sinyal olacak,” dedi.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, pazartesi günü 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nin görüşmelerine başlıyor. Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki müzakerelerin ardından TBMM Genel Kurulu'na taşınan teklif, kamu idarelerinin bütçe ve kesin hesaplarını kapsayan dokuz tur üzerinden ele alınacak.

Bu maraton, resmi tatiller dahil kesintisiz 14 gün sürecek ve günlük program tamamlanana kadar devam edecek şekilde planlandı. Görüşmeler, bütçenin ilk ve son günü olan 8 Aralık ile 21 Aralık'ta saat 12:00'de, diğer günlerde ise saat 11:00'de başlayacak.

Bütçe görüşmeleri

TBMM'de bütçe görüşmeleri, Anayasa'nın 161 ve 162'nci maddelerine göre, devletin harcama ve gelir planını milletvekillerinin denetimine açan en kritik yasama süreçlerinden biri. Bu aşama, hükümetin sunduğu teklifin önce komisyonda detaylı incelenmesiyle başlıyor. Ardından Genel Kurul'da kamuoyuna açık müzakerelerle şeffaflık sağlanması amaçlanıyor.

Milletvekilleri, bakanlıkların ve kurumların bütçelerini madde madde sorgulayabiliyor, gerekçeli önergelerle değişiklikler önerebiliyor. Bu, sadece rakamların değil, ulusal önceliklerin (eğitim, savunma, sağlık gibi) belirlenmesini de içeriyor. Sonunda TBMM'de kabul edilen teklif, Cumhurbaşkanı'nın onayıyla yürürlüğe giriyor. Bu süreç, meclisin 'harcama denetçisi' rolünü vurguluyor; muhalefet partileri alternatif politikaları dile getirirken, hükümet ekonomik hedefleri savunuyor. Tarihsel olarak, bu maratonlar siyasi tartışmaların zirve yaptığı, bazen gece yarılarına uzayan oturumlarla anılıyor.

Bugünkü görüşmeler

İlk gün, bütçenin tümü üzerindeki tartışmalar ağırlıkta olacak. Oturuma TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlık edecek. Saat 12:00'de başlayacak oturumda, hükümet ve muhalefet temsilcileri kürsüye çıkacak. Konuşmacılar şöyle:

- Hükümet adına Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz,

- AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala ile Grup Başkanı Abdullah Güler,

- Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Özgür Özel,

- Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Grup Başkanvekilleri Erkan Akçay ve Filiz Kılıç,

- İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu,

- Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları Oruç ile Tuncer Bakırhan,

- Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Bülent Kaya, Grup Başkanvekilleri Mehmet Emin Ekmen ve Selçuk Özdağ,

- Demokratik Sol Parti (DSP) Genel Başkanı Mehmet Önder Aksakal,

- Demokratik Bölgeler Partisi Eş Genel Başkanı Çiğdem Kılıçgün Uçar.

Bu konuşmalar, partilerin ekonomik vizyonlarını ve eleştirilerini yansıtacak.

Ziyaretçi yasağı ve grup toplantılarına ara

Bütçe maratonunun yoğunluğu nedeniyle, 8-21 Aralık arası TBMM'ye görevli personel dışında ziyaretçi ve araç girişi yapılmayacak. Ayrıca, siyasi partilerin haftalık grup toplantıları da bu dönemde iptal edildi. Bu önlemler, meclisin verimli çalışmasını sağlamak ve güvenlik düzenini korumak amacıyla alınıyor. Ancak, Meclis Araştırma Komisyonları gibi diğer çalışmalar (örneğin Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu) kesintisiz devam edecek.

Teklif

Bütçe teklifi, Türkiye'nin ekonomik büyüme hedeflerini (yıllık yüzde 5,1 gayrisafi yurt içi hasıla artışı öngörüsüyle) yansıtıyor.

Teklifte toplam gider 18,8 trilyon TL, toplam gelir 16,1 trilyon TL, bütçe açığı ise 2,7 trilyon TL olarak öngörüldü.

Vergi gelirleri 15,6 trilyon TL ile bütçenin yüzde 97’sini oluşturuyor; bunun büyük kısmı yine KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerden gelecek.

Faiz giderleri yaklaşık 3 trilyon TL’yi aşarak bütçenin en büyük ikinci kalemi konumunda.

Kısaca: 2026’da vatandaşın ödediği her 100 liralık verginin 20 lirası faize, 80 lirası ise devletin diğer harcamalarına gidecek. Bütçe açığı 2,7 trilyon TL ile Cumhuriyet tarihinin en yüksek ikinci açığı olacak.

Alman Ekonomisinde Güven Toparlanamıyor

Almanya’da iş dünyası liderlerinin ekonomiye duyduğu güven, hükümet değişikliğine rağmen belirgin şekilde iyileşmedi. Altyapı ve savunma yatırımları için yüz milyarlarca avroluk kamu harcaması beklense de ekonomik görünüm hala zayıf.

Ifo Ekonomi Araştırma Enstitüsü’nün ocak-kasım dönemine ilişkin Ifo İş Ortamı Güven Endeksi verilerine göre endeks yalnızca 2,8 puan artarak “neredeyse durgunluk” seviyesinde kaldı. Beklentiler Endeksi 5,9 puan yükselirken, Mevcut Durum Endeksi 0,4 puan geriledi.

Sektörlerde Genel Görünüm Negatif

Yılın başından itibaren sanayi sektöründe kısmi bir iyileşme görülse de birçok sektör hâlâ negatif bölgede yer alıyor.

• Perakende sektörü bir miktar toparlansa da önceki yılların altında kaldı.

• İnşaat sektörü, yükseliş eğilimine rağmen negatif görünümünü değiştiremedi.

• Hizmet sektörü sınırlı hareketlilik gösterirken, konaklama ve restoran sektörü yıl sonuna doğru hafif iyileşti.

Ifo Anketler Merkezi Müdürü Klaus Wohlrabe, “Şirketler ekonomik gelişmelere karşı ihtiyatlı ve endişeli. Beklentilerin etkisiyle sınırlı bir istikrar var ancak yılın başındaki coşku kayboldu.” ifadelerini kullandı.

Büyük Şirketlerde İşten Çıkarma Dalgası

Zayıf iç ve dış talep, artan enerji maliyetleri ve Çin kaynaklı sert rekabet, Alman şirketlerini yeniden yapılanmaya zorluyor. Birçok büyük şirket, kârlılığı korumak için işe alımları donduruyor veya binlerce kişiyi işten çıkarıyor.

Otomotivden teknolojiye, mühendislikten finans sektörüne kadar geniş bir alanda her gün yeni işten çıkarma haberleri geliyor. Almanya, üst üste iki yıllık küçülmenin ardından üçüncü yıl için de zayıf büyüme beklentisiyle karşı karşıya.

Alman Otomotiv Sektöründe Güven Kaybı Yeniden Başladı

Almanya ekonomisinin lokomotiflerinden olan otomotiv sektörü, ekim ayında yaşanan güçlü toparlanmanın ardından kasımda yeniden güven kaybı yaşadı. Ifo Ekonomi Araştırma Enstitüsü tarafından açıklanan İş Ortamı Anketi’ne göre sektörün iş ortamı endeksi ekimdeki eksi 13,4 puandan, kasımda eksi 20 puana gerileyerek dikkat çekici bir düşüş gösterdi.

Beklentiler Hızla Kötüleşti

Sektördeki düşüşün temel nedeni, şirketlerin gelecek aylara yönelik daha karamsar bir tablo çizmesi oldu.

• Gelecek beklentileri: Eksi 4,6 → eksi 23 puan

• Mevcut durum değerlendirmesi: 4,7 puan artışla eksi 17 puan

Ifo uzmanı Anita Wölfl, otomotiv sektöründeki bu sert iniş çıkışların hem Almanya’da hem de küresel ölçekte artan ekonomik politika belirsizliğinden kaynaklandığını vurguladı.

Dış Ticarette Yeni İvme Beklenmiyor

Ifo’nun değerlendirmesine göre Alman otomotiv üreticileri, yakın dönemde dış ticaretten ek bir büyüme veya destek beklemiyor. Bu durum, küresel talebin zayıflığı ve jeopolitik risklerin sektör üzerindeki baskısını gözler önüne seriyor.

Ekonominin Bel Kemiği Zor Günlerden Geçiyor

Bir zamanlar Almanya ekonomisinin en güçlü sektörlerinden biri olan otomotiv endüstrisi:

• Ülke toplam katma değerinin %5’ini,

• İstihdamın %3’ünü,

• Ve sanayi gelirlerinde en büyük payı
  oluşturuyordu.

2024’te otomotiv ihracatı 262 milyar avro ile toplam ihracatın %17’sine denk geldi.

Sektörde 2024 sonunda tedarikçiler hariç 772.900 kişi istihdam edildi. Bu rakam, bir önceki yıla göre %1 düşüşe işaret ediyor. Sanayi istihdamının %14’ü otomotiv sektöründe bulunuyor; bu da sektörü makine mühendisliğinden sonra Almanya’nın en büyük ikinci sanayi iş gücü alanı yapıyor.

Airbus, 2025 Teslimat Hedefini Aşağı Çekti

Avrupalı havacılık devi Airbus, 2025 yılına ilişkin uçak teslimat hedefinde önemli bir güncelleme yaptı. Şirket, beklenen üretim seviyesine ulaşılamayacağını açıklayarak aileler ve iş ortaklarının merakla takip ettiği üretim planlarında düzenlemeye gitti.

Tedarik Problemleri Üretimi Yavaşlattı

Airbus tarafından yapılan açıklamada, A320 ailesi uçaklarında kullanılan bir tedarikçinin gövde bileşenleriyle ilgili yaşanan teknik sorunların teslimatları doğrudan etkilediği belirtildi. Bu nedenle 2025 yılında müşterilere teslim edilecek uçak sayısının 820 yerine 790 olacağı duyuruldu.

Bu sorun, küresel havacılık sektöründe devam eden tedarik zinciri aksaklıklarının yeni bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Finansal Beklentiler Aynen Korundu

Teslimat hedefinin düşürülmesine rağmen Airbus, 2025 yılı finansal projeksiyonlarında herhangi bir revizyona gitmedi. Açıklamada, şirketin düzeltilmiş faiz ve vergi öncesi kârının (EBIT) bu yıl yaklaşık 7 milyar avroya ulaşmasının beklendiği ifade edildi.

Geçtiğimiz Yıl da Hedefler Tutmamıştı

Airbus, geçen yıl da benzer bir tabloyla karşılaşmıştı. Şirket, hedefi olan 800 uçak teslimatına ulaşamamış; bunun yerine müşterilere 766 uçak gönderebilmişti. Bu durum, özellikle yüksek talebin sürdüğü dar gövdeli uçak segmentinde üretim baskısını artırmıştı.

Havacılık Sektöründe Etkileri

Teslimat hedeflerindeki bu değişiklik, özellikle büyük havayollarının filo planlamalarını etkileyebilir. Avrupa merkezli şirketler başta olmak üzere birçok havayolu, Airbus’ın yeni nesil yakıt tasarruflu uçaklarına yönelmeye devam ediyor. Bu nedenle teslimat gecikmeleri hem operasyonel hem de finansal planlamalarda baskı oluşturabilir.

Ailelerin seyahat güvenliğini etkileyen unsurlar arasında yer alan filo yenileme süreçlerinin bu karar doğrultusunda yeniden şekillenmesi bekleniyor.

Almanya'da imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), kasım ayında yeni siparişlerdeki keskin düşüş nedeniyle 48,2 puana gerileyerek son 9 ayın en düşük seviyesine indi.

S&P Global tarafından hazırlanan Hamburg Ticaret Bankası (HCOB) PMI Kasım 2025 verilerine göre, ekimde 49,6 puan olan endeks kasımda belirgin bir düşüş yaşadı. Bu gerileme, yeni siparişlerdeki yılbaşından bu yana en hızlı düşüşten kaynaklandı. Şirketler, belirsizliklerin sürdüğünü ve dış talebin zayıfladığını bildirirken, ihracat Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’dan gelen talep düşüşü nedeniyle art arda 4 aydır azaldı.

İmalat sanayi PMI’nın 50 puan seviyesinin altında kalması, sektörün daraldığını gösteriyor. Şirketler, işten çıkarmalar ve sözleşmelerin yenilenmemesi yoluyla personel sayısını azaltmaya devam ediyor. Açıklamada, “Kasımda Almanya’nın imalat sektöründe iş koşulları kötüleşti ve yeni siparişlerdeki belirgin düşüş, üretim artışını yavaşlattı. Mal üreticileri istihdam, satın alma faaliyetleri ve stokları azaltarak tasarruf modunda kalıyor.” denildi.

Üretim hatları birikmiş siparişleri bitirmeye devam ederken, birikmiş siparişler haziran ayından bu yana en hızlı şekilde azaldı. İşten çıkarma oranları yavaşlasa da tarihsel seviyelere kıyasla hâlâ yüksek seyrediyor.

Hamburg Ticaret Bankası Başekonomisti Cyrus de la Rubia, “Almanya’nın imalat sektörü geçen yıl ortalarından bu yana resesyonda ve son PMI verileri 2024’ün ilk çeyreğinde yeni bir daralmaya işaret ediyor. Gerileme sermaye malları, ara ve tüketim mallarını kapsayacak şekilde yaygın.” dedi.

de la Rubia, iş gücünün azaltılmasının iş verimliliğini artıracağını ve bu durumun uluslararası rekabet gücünü olumlu etkileyeceğini vurguladı. Ancak ihracat siparişlerindeki düşüş bu etkiyi sınırlıyor.

Alman imalat sektörü, ülke ekonomisinin beşte birinden fazlasını oluşturuyor ve küresel ekonomik yavaşlama, Çin rekabeti ile yüksek enerji fiyatlarından olumsuz etkileniyor.

Almanya ekonomisi yılın ilk çeyreğinde %0,3 büyürken, ikinci çeyrekte %0,2 daraldı. Üçüncü çeyrekte büyüme %0 olarak açıklandı. Yüksek enerji maliyetleri, zayıf küresel talep ve ABD’nin yüksek gümrük vergileri ekonomiyi baskılıyor.

Alman hükümeti, altyapı ve savunma harcamalarında artışla ekonomik durgunluğu önlemeye çalışıyor. 2025 büyüme beklentisi %0,2’ye revize edilirken, 2026’da %1,3 ve 2027’de %1,4 büyüme öngörülüyor.

Ceza Detayları

Türkiye’de Rekabet Kurumu, Coca-Cola Satış ve Dağıtım AŞ’ye yönelik yerinde inceleme sırasında veri silme girişimi tespit edilmesi nedeniyle 282 milyon 416 bin TL idari para cezası uyguladı.

Bu ceza, şirketin 2024 gelirinin binde beşi oranında hesaplandı ve rekabet ihlallerine karşı caydırıcı uyarı niteliği taşıyor.

Kurul, 7 Ekim 2025’te yapılan denetimde, inceleme başlar başlamaz bir yöneticinin veri silme girişiminde bulunduğunu belirledi. Kurum uzmanları, yüksek teknolojili cihazlarla bu eylemi tespit etti.

Yerinde İnceleme Yetkisi

Rekabet Kurumu açıklamasında, yerinde incelemenin 4054 sayılı Kanun kapsamındaki önemine dikkat çekildi:

• Uzmanlar, şirketlerin defterlerini ve elektronik verilerini inceleyebilir.

• Çalışanlardan yazılı veya sözlü açıklama talep edebilir.

• İnceleme sırasında veri silme, doğrudan incelemeyi engelleme olarak değerlendirilir ve ağır ceza uygulanır.

Açıklamada, "Tek bir silme işlemi dahi şirketi bu ağır cezayla karşı karşıya bırakır" ifadelerine yer verildi.

Önceki Cezalar ve Kurumun Sert Politikası

Coca-Cola, daha önce 2022’de RKHK’nın dördüncü maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle 272 milyon TL ceza almıştı.

Rekabet Kurumu son yıllarda ihlallere karşı giderek sertleşti:

• 2024 ilk yarısında 283 dosya karara bağlandı, toplam 4,2 milyar TL ceza uygulandı.

• 2025’in ilk 10 ayında ise bu rakam 11,5 milyar TL’ye ulaştı.

COCA-COLA cephesinden henüz resmi açıklama gelmedi, ancak geçmişte şirketin cezaya itiraz hakkını kullandığı biliniyor.

Rafineri Kapanma Tehlikesiyle Karşı Karşıya

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, ülkenin en büyük petrol rafinerisi Sırbistan Petrol Endüstrisi (NIS)’in, ABD’nin Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi’nden (OFAC) lisans alamaması hâlinde dört gün içinde kapanabileceğini açıkladı. Rafineri şu anda düşük kapasiteyle, “sıcak sirkülasyon” modunda çalışıyor.

Vucic, rafinerinin kapanmasının ardından ülkenin finansal sisteminin de risk altında olacağını belirtti. Bankalar ve Sırbistan Merkez Bankası, NIS ile ödeme işlemlerini durdurmak zorunda kalabilir; bu da kart hizmetleri ve kredi işlemlerinin aksamasına yol açabilir.

ABD Lisansı Bekleniyor

Cumhurbaşkanı Vucic, ABD’den lisans alınmazsa rafinerinin yılbaşına kadar devre dışı kalabileceğini ifade etti. Vucic, lisans verilme ihtimalini yüzde 40 olarak değerlendirdi.

Uluslararası Kriz ve Operasyonel Sorunlar

Rafinerinin sahiplik yapısı, Rus ortakların yaptırımlara uyum sağlama çabaları nedeniyle 2025’te üç kez değişti. ABD, NIS sahiplerine alıcı bulmaları için üç ay süre tanıdı; ancak rafineri ham petrol tedariki olmadan bu süreyi karşılayamayacak.

Vucic, Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) ile yürütülen alıcı görüşmelerinin de çökmesiyle seçeneklerin daraldığını vurguladı. Hükümet, Rus ortaklara 50 günlük yeni süre tanıyacak; süre sonunda alıcı bulunamazsa Belgrad yönetimi rafineriyi devralacak ve Rus ortaklara en yüksek fiyat teklif edilecek.